კატეგორიის არქივი: გენდერი და სექსუალობა

რა არის 17 მაისი?

  • მოკლე მიმოხოლვა
Calendar on white background. 17 May. 3D illustration.
Calendar on white background. 17 May. 3D illustration.

ეს მოძრაობა 2004 წელს შეიქმნა იმისათვის, რომ მაღალჩინოსნების, ანალიტიკოსების, სოციალური მოძრაობების, საზოგადოების და მედიის ყურადღება იმ დისკრიმინაციის მიმართ მიეპყრო, რომელსაც ლგბტი (LGBTI) ადამიანები განიციდიან მთელი მსოფლიოს მაშტაბით.

ათწლეულის შემდეგ, 17 მაისი ჩამოყალიბდა, როგორც ერთდადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თარიღი ლგბტი თემების მსოფლიოს მასშტაბით მობილიზებისთვის.

ეს დღე წარმოადგენს ყოველწლიურ ორიენტირს იმისათვის, რომ მიიპყროს მაღალჩინოსნების, მედიის, საზოგადოების, მედია ანალიტიკოსების და ადგილობრივი ხელისუფლების ყურადღება საგანაშო სიტუაციასთან დაკავშირებით, რომელიც პრობლემურია ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი, ტრანსგენდერი, ინტერსექსი და იმ ადამიანებისთვის, ვინც არ არიან კონფორმულები გაბატონებული სექსუალური და გენდერული ნორმების მიმართ.

საერთაშორისო დღე ჰომოფობიის, ტრანსფობიისა და ბიფობიის წინააღმდეგ არ არის ცენტრალიზებული კამპანია; ის არის მომენტი, რომელიც ყველას შეუძლია გამოიყენოს მოქმედებისთვის.

ეს თარიღი სპეციალურად შეირჩა იმისათვის, რომ აღნიშნულიყო ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ 1990 წელს მიღებული გადაწყვეტილება – მოეხდინა ჰომოსექსუალობის, როგორც ფსიქიკური აშლილობის, დეკლასიფიცირება.

საერთაშორისო დღემ ჰომოფობიის, ტრანსფობიის და ბიფობიის წინააღმდეგ მიიღო ოფიციალური აღიარება საერთაშორისო ინსტიტუტებისგან, ევროპარლამენტისგან და უამრავი ადგილობრივი მთავრობისგან. გაეროს სააგენტოების უმრავლესობა ამ დღეს სპეციალური ღონისძიებებით აღნიშნავს.

  • ცოტა რამ სახელწოდების შესახებ

17 მაისი თავდაპირველად ცნობილი იყო, როგორც „საერთაშორისო დღე ჰომოფობიის წინააღმდეგ“ (“International Day against Homophobia”), რის საფუძველზეც შეიქმნა აკრონიმი “I.D.A.H.O”.

2009 წელს სათაურში ჩაემატა ტრანსფობია იმისათვის, რომ მოხდეს სხვადასხვა საკითხების წამოწევა სექსუალური ორიენტაციის და გენდერული გამოხატულებების შესახებ. ამის შემდეგ “IDAHOT” გახდა შემდგომი გავრცელებული აკრონიმი, რომელიც იგამოიყენებოდა ზემოთხსენებულ აკრონიმთან ერთად.

2015 წლიდან აკრონიმს ბიფობია ჩაემატა სათაურში, იმისათვის რომ მომხდარიყო იმ სპეციფიური პრობლემების აღიარება, რომელსაც განიცდიან ბისექსუალი ადამიანები.

სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვა ორგანიზაციები სახელის ადაპტირებას თავიანთი კონტექსტისა და პრიორიტეტების საფუძველზე ახდენენ. ბრიტანეთში, მაგალითად, ეს დღე ცნობილია როგორც IDAHOBiT, ლათინურ ამერიკაში კი ლესბიფობია განთავსებულია აკრონიმის პირველ სიმბოლოდ.

მეტი ჩართულობის უზრუნველყოფისა და სექსუალური და გენდერული უმცირესობების მრავალფეროვნების ასახვის მიზნით გლობალურ დონეზე შეიქმნა საბაზისო ღონისძიება „სექსუალური და გენდერული მრავალფეროვნების გლობალური აღნიშვნა“. სავარაუდოდ, ეს არის ერთადერთი გზა ჩართულობასთან დაკავშირებული პრობლემების „გადასაჭრელად“ და გენდერულ მრავალფეროვნებაზე  (ქვიარი, ასექსუალი, პანსექსუალი; ადგილობრივ-კულტურული იდენტობები, როგორიცაა, მაგალითად, ჰიჯრა და სხვ.) რეფლექსირებისათვის.  ეს დღე არ არის ერთი ცენტრალური „საფირმო მარკა“, შესაბამისად, ყველა თავისუფალია მოახდინოს მისი კონტექსტის მიხედვით ადაპტირება. ეს ქმნის არაკონსისტენტურობას, თუმცა ეს არის საფასური იმისა, რომ ეს დღე გახდეს საზოგაგდო საკუთრება.  

  • აქტივისტების კომენტარები 17 მაისთან დაკავშირებით

„ეს დღე არ არის გაუფასურებული დასავლეთთან ან ჩრდილოეთთან იდენტიფიცირებით. ის აღიქმება, როგორც რაღაც ნეიტრალური: განთავისუფლებული პოლიტიკური დღის წესრიგისგან, რომელიც მართულია ერთი კონკრეტული გეოპოლიტიკური ინტერესიდან გამომდინარე . მან გადააბიჯა გეოპოლიტიკას“. (ბოტსვანა)

„ეგვიპტეში ნაკლებადაა გაშუქებული ჰომოსექსუალობასთან და აივ ინფექციათან/შიდსთან დაკავშირებული საკითხები, შეიძლება ითქვას, უარყოფითადაც კი. მიუხედავად ამისა, ხელისუფლებას არ შეუძლია IDAHOT-ის შესახებ ცენზურის გატარება  BBC-ის თუ Al Arabiya-ის მიერ საერთაშორისოდ გაშუქებულ ინფორმაციაზე. ხილვადობის ზოგიერთი ფორმები უნდა შემოვიდეს „გარედანაც“. (ეგვიპტე)

“ამ დღის რეგულარულობა და წინასწარმეტყველებადობა ორგანიზაციებს აძლევს შესაძლებლობას  მობილიზდნენ არამხოლოდ მაშინ, როცა ეს პრობლემა მწვავედ დგას დღის წესრიგში, არამედ, დებატების აქცენტირება „ფობიაზე“ იძლევა პარადიგმის გადატანის შესაძლებლობას: ხაზს უსვამს, რომ პრობლემა არის  არა სექსუალობის და გენდერული გამოხატულებების მრავალფეროვნება, არამედ ის არაგონივრული და არალოგიკური უარყოფა, რომლის პროვოცირებაც ხდება გარკვეულ ადამიანებში. (ინდონეზია)

„ჰომოფობიასთან და ტრანსფობიასან დაპირისპირებას შეუძლია ჩამოაყალიბოს ზოგადი საზომი დაინეტერესებული მხარეების  სასიკეთოდ.  ამ „საზომის“ არსებობის შემთხვევაში, ცოტა ვინმეს (რელიგიური ავტორიტეტების ჩათვლით) თუ მოუნდება, საჯაროდ დაუჭიროს მხარი ჰომოფობიასა და ტრანსფობიას, იმ შემთხვავაშიც კი, თუ ისინი უარყოფენ, მხარი დაუჭირონ მათთან საბრძოლველ  კონკრეტულ პროგრესულ გზებს“. (საფრანგეთი)

„17 მაისის ფართო, ოფიციალური აღიარება ორგანიზაციებს აძლევს შესაძლებლობას შექმნან ბერკეტების სისტემა პოლიტიკური მხარდაჭერის თვალსაზრისით.  ჩვენ ვიყენებთ იმ აღიარებას, რომელსაც ეს დღე იღებს დასავლური მთავრობებისგან: ისინი მიუთითებენ თავიანთ საელჩოებს  აღმართონ ცისარტყელას დროშა თავიანთ შენობებზე ამ დღის აღსაღნიშნად“.  (შრი-ლანკა)

„ის ფაქტი, რომ ეს დღე ოფიციალურად აღიარებულია თითქმის 20 ქვეყანაში, უამრავი ადგილობრივი მთავრობისა და გარკვეული საერთაშორისო ინსტიტუტების (მაგ.: ევროკავშირის) მიერ, ხელს უწყობს ჩვენი მოქმედების ლეგიტიმურობის შესახებ არგუმეტების გამყარებას არსებულ წინააღმდეგობებით სავსე კონტექსტში“. (ალბანეთი)

„ის ფაქტი, რომ ათასობით სხვა აქტივისტი ერსადაიმავე დღეს ახორციელებს მოქმედებას, არის წარმოუდგენელი სტიმულატორი ჩვენი თვითდაჯერებულობის ასამაღლებლად. ჩვენ რეალურად ვხედავთ, რომ გლობალური თემი რაღაც ფორმით არსებობს“.  (კამბოჯა)

„17 მაისი არის ყოველწლიური მოძრაობა, როდესაც ვთანამშრომლობთ სხვა ქვეყნების ორგანიზაციებთან ერთსა და იმავე საკითხთან დაკავშირებით. ჩვენ სხვა დროსაც ვმსჯელობთ „რაღაცის“ გაკეთებაზე, მაგრამ 17 მაისი არის დღე, როცა ჩვენ რეალურად ვახორციელებთ ჩანაფიქრს“. (ჩინეთი)

„ჰომოფობიასა და ტრანსფობიასთან ბრძოლის საერთაშორისო დღე არის უნიკალური შესაძლებლობა, დაინახო რა ხდება სხვაგან, ისწავლო სხვების გამოცდილებიდან, განახორციელო ერთობლივი მოქმედებები მათთან ერთად, ვინც იმავე საკითხებზე მუშაობს – ეს კი აქარწყლებს იზოლაციის შეგრძნებას, რომელსაც ასე ხშირად განვიცდით“. (ალჟირი)

ინტერნალიზებული ჰომოფობია

enhanced-buzz-4145-1363031331-0

”თუ ჩვენ დავიჯერებთ იმას, რომ ვართ ავადმყოფები, ბოროტები, დევიანტები და სხვებს ზიანს ვაყენებთ ჩვენი არსებობით, ბოლოსდაბოლოს, იმაზეც დავიწყებთ ფიქრს, რომ ღირსნი არ ვართ სხვებთან – როგროც ჰეტეროსექსუალებთან, ისე ჰომოსექსუალებთან – თანასწორად გვქონდეს ურთიერთობა. საკუთარი თავის დადანაშაულებით ჩვენში მეორეხარისხოვნების შეგრძნებას ვნერგავთ. დაბალი თვითშეფასება ძლიერი შეფერხებაა ჩვენი პოტენციალისთვის: ჩვენ ან სიმართლედ ვცნობთ იმას, რომ არ ვართ კეთილგანწყობის, სიყვარულისა და უფლებების ქონის ღირსნი და რასაც გვთავაზობენ (რაოდენ არაადეკვატურიც არ უნდა იყოს ის), იმას უნდა დავჯერდეთ, ან მუდმივად უნდა ვუმტკიცოთ საკუთარ თავსა და სხვებს საპირისპირო. თვითშეფასების პრობლემები ხშირად გვაიძულებს მცირედით დავკმაყოფილდეთ მაშინ, როცა შეგვეძლო, რაღაც სრულად მოგვეთხოვა”.

სიუზან ფარი. ”სექსიზმი, როგორც ჰომოფობიის იარაღი” 1

ადამიანებისათვის, რომლებიც სოციალურად სტიგმატიზებულ ჯგუფს მიეკუთვნებიან, საკუთარი თავის მიღება/აღიარება მძიმე, მაგრამ მნიშვნელოვან ამოცანას წარმოადგენს. მათ უწევთ ხელახლა გაიაზრონ სოციალიზაციის პროცესში შეთვისებული კულტურული ფასეულობები და ნორმები. იმის გამოსაკვლევად, თუ რა გავლენას შეიძლება ახდენდეს მარგინალიზებული ჯგუფის წევრზე საზოგადოებაში არსებული წინასწარგანწყობები და სტერეოტიპები, გასული საუკუნის 40-იანი წლების ბოლოს მეცნიერებმა კენნე და მეიმი კლარკმა2 მცირე ექსპერიმენტი ჩაატარეს. აფრო-ამერიკელ ბავშვებს სთავაზობდნენ აერჩიათ სათამაშოდ თოჯინები, რომელთაგანაც ერთი თეთრკანიან ადამიანს წააგავდა, მეორე – შავკანიანს. ბავშვების უმრავლესობა თვითიდენტიფიკაციას “შავკანიან თოჯინასთან” აკეთებდა, თუმცა, ექსპერიმენტატორების შეკითხვაზე, რომელი თოჯინა იყო ცუდი და რომელი კარგი, 66%-მა უპასუხა, რომ “შავკანიანი” თოჯინა ცუდი იყო, 93%-მა კი არჩია “თეთრკანიანი” თოჯინით ეთამაშა. ერთი სიტყვით, კვლევის შედეგად, აღმოჩნდა, რომ აფრო-ამერიკული წარმოშობის ბავშვებმა 3 წლის ასაკში უკვე იცოდნენ, რომ შავკანიანად ყოფნა 40-იანი წლების რასისტულ ამერიკაში, არც თუ ისე კარგი იყო.

როგორც წესი, საზოგადოებაში არსებული სტერეოტიპების გავლენის ქვეშ იმ ჯგუფის წარმომადგენლებიც ექცევიან, ვისაც ეს სტერეოტიპი ეხება. მომდევნო ექსპერიმენტებმა, რომელშიც სხვა დისკრიმინირებული ჯგუფების წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ, დაადასტურა, რომ მათი უმეტესობა მეტად თუ ნაკლებად ახდენს იმ ნეგატიური განწყობის ინტერნალიზებას, რომელიც მათ მიმართ არსებობს საზოგადოებაში. ერთ-ერთი ასეთი ექსპერიმენტის დროს, სტუდენტებს (იქ თანაბრად იყვნენ ქალებიც და კაცებიც) სთხოვდნენ შეეფასებინათ მათივე თანატოლის წარმატება, რომელმაც რთული და მნიშვნელოვანი ამოცანა ამოხსნა. როდესაც საუბარი ეხებოდა ქალ სტუდენტს, ჯგუფის წევრების უმეტესობა, სქესის მიუხედავად წარმატებას შემთხვევითობად, გამართლებად მიიჩნევდა, მაშინ, როცა სტუდენტი ბიჭის შემთხვევაში წარმატებას მის უნარებს მიაწერდნენ.3 იგივე შედეგი აჩვენა უფრო მცირეწლოვან ბავშვებთან ჩატარებულმა ექსპერიმენტმაც. მეტიც, ბიჭებს, 10-11 წლის ასაკში უკვე შეეძლოთ საკუთარი ეგოს დაცვა და საკუთარ წარუმატებლობას შემთხვევითობას მიაწერდნენ, გოგონები კი, ყოველთვის, როცა რამე არ გამოსდიოდათ, საკუთარ თავს ადანაშაულებდნენ.4 ცხადია, რომ წარმოდგენა მამაკაცის “ინტელექტუალურ უპირატესობაზე” და დაბალი თვითშეფასება ჰაერიდან არ ჩნდება და სოციალიზაციის პროცესში მიღებული და გათავისებული წინასწარგანწყობის შედეგია.

ისევე, როგორც სხვა სტიგმატიზირებული ჯგუფის წარმომადგენელთათვის, ლგბტ ადამიანებისათვის ქსენოფობიურ გარემოში ცხოვრება უამრავ სტრესთანაა დაკავშირებული. საზოგადოებაში არსებული სტერეოტიპები, ნეგატიური წინასწარგანწყობა, ზიზღი, სიძულვილი, სიბრალული, რომელიც ხშირად დისკრიმინაციულ დამოკიდებულებასა თუ სხვა ვერბალურ და/ან ფიზიკურ აგრესიაში მჟღავნდება, გავლენას ახდენს ამ ჯგუფის წარმომადგენელთა თვითშეფასებაზე. ჰეტეროსექსიზმით დამძიმებული საზოგადოება სხვადასხვა მექანიზმებს იყენებს იმისათვის, რათა დისკრიმინაციის გარდა, ჰომო/ ბისექსუალური ორიენტაციის მქონე ადამიანებს თავს მოახვიოს მკაცრი გენდერული ნორმები და ჩაუნერგოს მათ სირცხვილისა და დანაშაულის გრძნობა.5 ცალკეულ შემთხვევებში საკუთარი სექსუალური ორიენტაციის გამო აღძრულმა ნეგატიურმა განცდამ, შესაძლოა, გენერალიზებული ხასიათი მიიღოს და სერიოზულად იმოქმედოს ადამიანის მსოფლმხედველობასა და თვითაღქმის პროცესზე. შედეგების გამოვლენის დიაპაზონი საკმაოდ ფართოა: საკუთარი არასრულფასოვნების განცდიდან, საკუთარი თავის მიმართ ღიად გამოხატულ სიძულვილსა და თვითდესტრუქციულ ქცევამდე.6

კონფლიქტი/დისჰარმონია უმცირესობის წარმომადგენელსა და დომინირებულ სოციალურ გარემოს შორის – “უმცირესობის სტრესი” განსაკუთრებით მძაფრად ვლინდება გარდატეხის ასაკში, როდესაც ლგბტ მოზარდებს უჭირთ გაერკვნენ საკუთარ გრძნობებში და ხშირ შემთხვევაში არავინაა მათ გვერდით, ვისაც დახმარებისათვის მიმართავდნენ. სხვა უმცირესობათა ჯგუფის ახალგაზრდებისაგან განსხვავებით, ისინი მეტწილად ვერ სარგებლობენ ოჯახის წევრების ან ნათესავების მხარდაჭერითაც კი, რაც მნიშვნელოვნად ამძიმებს მათ მდგომარეობას. დამატებით, ამ ასაკში მიკუთვნებულობა თანატოლების ჯგუფისადმი მნიშვნელოვანია. თუმცა, ახალგაზრდა გეები და ლესბოსელები მეგობრებთან ქამინგ აუთის დროს მინიმუმ ერთ მეგობარს მაინც კარგავენ.7 სტატისტიკის მიხედვით, ახალგაზრდა გეებში მათ ჰეტეროსექსუალ თანატოლებთან შედარებით, 7-ჯერ უფრო მაღალია სუიციდური მცდელობების რიცხვი.8 ამ მოვლენის გამომწვევ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიზეზად მკვლევარები სწორედ ამგვარ ჰომოფობიურ გარემოში თვითგამორკვევასთან დაკავშირებულ სტრესსა და მხარდაჭერის არარსებობას ასახელებენ. მიუხედავად ამ სირთულეებისა, ბოლოდროინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მათი უმეტესობა ეფექტურად უმკლავდება სირთულეებს და მთლიანობის დარღვევის გარეშე წარმატებულ ადამიანად ყალიბდება.9

რაც შეეხება დეპრესიისადმი მიდრეკილებას, კვლევამ ვერ გამოავლინა მნიშვნელოვანი სხვაობა სექსუალურად აქტიურ ჰომო, ჰეტერო და ბისექსუალებს შორის. თუმცა, მამაკაცებს შორის, რომლებიც ნაკლებ აქტიურები იყვნენ სექსუალურად, შესაბამისი მაჩვენებელი საკმაოდ მაღალი იყო (27.1% გეებში და 23.6% ჰეტეროსექსუალ მამაკაცებში). კვლევამ აჩვენა, რომ დეპრესიის კლინიკური ხარისხი უკავშირდება არა იმდენად სექსუალურ ორიენტაციას, რამდენადაც სექსუალურ აქტივობას (გეების 46%, რომელიც ასექსუალური ცხოვრების წესს არჩევს ან სხვა მიზეზის გამო ნაკლებად აქტიურია სექსუალურად, დეპრესიით იტანჯება, მაშინ, როცა სექსუალურად აქტიურ გეებში ეს მაჩვენებელი 6%-ია. ჰეტეროსექსუალ მამაკაცებში ეს მაჩვენებლები შესაბამისად 21.8% და 2.6%-ია) – ჰეტეროსექსუალ მამაკაცებზე ისევე მძიმედ მოქმედებს დაბალი სექსუალური აქტივობა, როგორც გეებზე, თუმცა, მთლიანობაში ეს მაჩვენებელი გეებში ორჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე ჰეტეროსექსუალ მამაკაცებში. ქალების ჯგუფში (ჰომო/ბი/ჰეტეროსექსუალი ქალები) ეს სხვაობა უფრო მცირეა მამაკაცებთან შედარებით, თუმცა, ჰეტეროსექსუალ ქალებთან შედარებით, ლესბოსელებიც უფრო მიდრეკილი არიან დეპრესიისა და თვითდესტრუქციული ქცევისაკენ (მაგ. ალკოჰოლის, ნარკოტიკებისა და თამბაქოს მოხმარების მაღალი მაჩვენებელი).10

მეთოდოლოგიური შენიშვნების გარდა (მაგ. კვლევის მონაწილეეთა შერჩევის კრიტერიუმები, მათი მიკუთვნებულობა სხვადასხვა სოციალური ჯგუფებისადმი, სხვა სტრესული გამოცდილების არსებობა, რომელიც არ უკავშირდება ორიენტაციას, კულტურული და სოციალური გარემო და სხვ.), რომელიც არ იძლევა ამ მონაცემების სრულად განზოგადოების საშუალებას, მეცნიერთა ერთი ნაწილი მიიჩნევს, რომ ამგვარი სხვაობა არ შეიძლება აიხსნებოდეს მხოლოდ სოციალური პრესით (ამ ჰიპოთეზის შესამოწმებლად აუცილებელია შედარებითი კროს-კულტურული კვლევების ჩატარება, რომელიც აჩვენებდა თუ როგორ იცვლება ნევროტიზმისა და სუიციდისადმი მიდრეკილება გეებს შორის სხვადასხვა ქვეყანასა და სოციალურ გარემოში ჰომოფობიის ხარისხის გათვალისწინებით). აუცილებელია საკითხის კიდევ უფრო ღრმად შესწავლა.11

ინტერნალიზებული ჰომოფობია სხვადასხვა სახით ვლინდება. საკუთარი თავისა და მეგობრების დაცვის მიზნით, ჰომოსექსუალები ხშირად მიმართავენ ჰეტეროსექსუალური ქცევის იმიტაციის პრაქტიკას. ერთი შეხედვით, ეს არც ისე რთულია, რადგან, ადამიანების უმეტესობა თვლის, რომ ყველა ჰეტეროსექსუალი უნდა იყოს. თუმცა, თუ გავითვალისწინებთ, რომ საკუთარი ქცევისა და მეტყველების გამუდმებული კონტროლი ყოველდღიური სტრესის წყაროა, ეს არც ისე ეფექტური გამოსავალია მდგომარეობიდან. ადამიანები, რომლებიც ასეთ პრაქტიკას მიმართავენ, იძულებითი ქამინგ აუთის შიშის გამო არა მხოლოდ ურეაქციოდ ტოვებენ ზოგადად ლგბტ ადამიანების მიმართ შეურაცხმყოფელ გამონათქვამებსა და ფიზიკური აგრესიის გამოვლინების ფაქტებს, არამედ ზოგჯერ თავად იქცევიან აგრესიულ ჰომოფობებად.

ის ადამიანები, რომელთა მხრიდან საკუთარი სექსუალობის ნაწილობრივ ან სრულად მიღებას/აღიარებას თან ახლავს ნეგატიური თვითშეფასება, ხშირად ზედმეტად კრიტიკულები არიან და გადაჭარბებული მომთხოვნელობით გამოირჩევიან როგორც საკუთარი თავის, ისე ლგბტ ჯგუფის სხვა წევრების მიმართ. ისინი ისწრაფვიან დაამყარონ ქცევის აბსოლუტური მორალური სტანდარტი გეებისა და ლესბოსელებისათვის, რაც ხშირად კონფლიქტების მიზეზი ხდება თავად  ჯგუფის შიგნით.12 ბევრი მათგანი ცდილობს გაემიჯნოს ჯგუფს და დაამტკიცოს, რომ ის უკეთესია, ვიდრე ჯგუფის სხვა წევრები, რომლებიც არ აკმაყოფილებენ მაღალ “მორალურ სტანდარტებს”. ხშირ შემთხვევაში, როდესაც ისინი ითვისებენ “აგრესორის” როლს, ამტკიცებენ, რომ ჯგუფი არათუ არ საჭიროებს განსაკუთრებულ დაცვასა და ზრუნვას, არამედ უმრავლესობის წევრთა მსგავსად ეწინააღმდეგებიან საყოველთაოდ აღიარებული უფლებების გავრცელებას ჯგუფის წევრებზე (ქორწინების უფლება, შვილად აყვანის უფლება და სხვ). მათი აგრესიის ობიექტი ხშირად ხდებიან ლგბტ აქტივისტები, რომლებიც მათი აზრით “ზედმეტ ყურადღებას იქცევენ და ამით ზრდიან ჰომოფობიურ განწყობას საზოგადოებაში”.

ჰომოფობიური გარემოს ნეგატიური შედეგების გაცნობიერება ავტომატურად სენსიტიურს არ ხდის ჯგუფის წევრებს სხვა მარგინალიზებული ჯგუფების წარმომადგენელთა მიმართ. არაერთგვაროვანია დამოკიდებულება ჯგუფის შიგნითაც. ჰომო/ბი/ტრანსფობიის, სექსიზმის, ეიჯიზმისა და სოციალიზაციის პროცესში შეთვისებული სხვა სტერეოტიპებისა და წინასწარგანწყობების გამო, ჯგუფის ზოგიერთი წევრი უმცირესობის ორმაგი, ხანდახან სამმაგი სტატუსის მატარებელი ხდება და შესაბამისად, სტრესის გავლენა უფრო ძლიერდება.

კონფლიქტი საკუთარ სექსუალობასა და გარემოში არსებულ ნორმებს შორის ზოგს აიძულებს ასექსუალური ცხოვრების წესს მიმართონ ან უარი თქვან ხანგრძლივ, მყარ ურთიერთობებზე. ასეთი ადამიანები ხშირად ავლენენ ინტერესს “მიუწვდომელი ობიექტის” მიმართაც.

აგდებული დამოკიდებულება ჰეტეროსექსუალების მიმართ და მათთან კონტაქტისათვის თავის არიდება (ჰეტეროფობია), ისევე როგორც ჰიპერტროფირებული სიამაყე საკუთარი ჰომოსექსუალური ორიენტაციით, ასევე შეიძლება შეთვისებული ჰომოფობიის გამოვლენად ჩაითვალოს.

აფირმაციული გეი-თერაპიის მომხრენი დისკრიმინაციული ციკლის გაანალიზებისა და ინტერნალიზებული ჰომოფობიის ცალკეული კლინიკური გამოვლინების მაგალითებზე დაყრდნობით ასახელებენ შეთვისებული ჰომოფობიის დაძლევის რამდენიმე გზას:13

  • საკუთარი თავის მიღება ისეთად, როგორიც ხართ;
  • თვითბრალდების ტენდენციის დაძლევა და დანაშაულის გრძნობის გადალახვა;
  • იზოლაციის ნეგატიური შედეგების გაცნობიერება და ინკლუზიურობისაკენ სწრაფვა;
  • ბრძოლა დისკრიმინაციის წინააღმდეგ, რაც გულისხმობს საკუთარი მოსაზრებების ღიად გამოთქმას, დისკრიმინაციის ნეგატიური შედეგების ხაზგასმას (წინააღმდეგ შემთხვევაში შეიძლება ჩათვალონ, რომ თქვენ კმაყოფილი ხართ იმ არადამაკმაყოფილებელი სტატუსითა და მდგომარეობით, რომელიც ამჟამად გაქვთ); დადებითი როლური მოდელების შექმნას და დემონსტრირებას; დისკრიმინირებულთა მხარდაჭერას და სხვ.

ეკა აღდგომელაშვილი

ჟურნალი „მე“. 2(11). 2009.

შენიშვნები:

  1. Suzanne Pharr. Homophobia: A Weapon of Sexism. CA: Chardon Press, 1988.
  1. Clark, K.B., & Clark, M.P. (1947). Racial identification and preference in Negro children. In T.M. Newcomb & E.L. Hartley (Eds.), Reading in social psychology. New York: Holt, Rinehart & Winston.
  1. Deaux K., Emsweiler T., 1974. Explanations of successful performance of sex-linked tasks : What is skill for male is luck for the female // Journal of Personality and Social Psychology. Vol.30. P.80-85.
  1. Nicholls, J. G. (1975). Causal attributions and other achievement-related cognitions: Effects of task outcomes, attainment value, and sex. Journal of Abnormal Psychology, 31, 379–389.
  1. Blumenfeld, W.J. (1992) Homophobia: How We All Pay The Price. Boston: Beacon Press.
  1. Gonsiorec, J.C. and Rudolph, J.R. (1991) Mental health issues of gay and lesbian adolescents. Journal of Adolescent Health Care. 9(2); 114-127.
  1. Ryan C, Futterman D. Caring for gay and lesbian teens. Contemporary Pediatrics. 1998;15(11):107–130)
  1. ლესბოსელების შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი უმნიშვნელო აღმოჩნდა./ In the case of lesbians, this indicator was insignificant. Remafedi, G. (1994) Predic tors of unprotected intercourse among gay and bisexual youths: knowledge, beliefs and behaviour. Pediatrics, 94.
  1. Edwards, Willie J. (1996). A Sociological Analysis of an In/Visible Minority Group: Male Adolescent Homosexuals. Youth & Society, 27, No. 3, 334-355
  2. 10.Davies, D. and Neal, C. (Editors) (1996) Pink Therapy: a guide for counsellors and therapists working with lesbian, gay and bisexual clients. Buckingham, Open University Press.
  3. “ამ რეზულტატების განზოგადების შესაძლებლობა შეზღუდულია, რადგან დღემდე ჩატარებული კვლევები, რომელიც სწავლობდა სტრესის გავლენას ახალგაზრდა გეებზე, ლესბოსელებსა და ბისექსუალებზე, შეზღუდული იყო კლინიკის პაციენტებით, თავშესაფრების ბინადრებით და იმ ორგანიზაციებით, ვინც მუშაობს სახლიდან გაქცეულ ახალგაზრდებთან. ჩვენ დაზუსტებით არ ვიცით, როგორ უმკლავდებიან სტრესებს ის ახალგაზრდები, რომლებიც ამ ჯგუფებს არ მიეკუთვნებიან. ბევრი ახალგაზრდა გეი და ლესბოსელი წარმატებით ართმევს თავს ამ პრობლემებს”. /DiPlacido, J. (1998). Minority Stress Among Lesbians, Gay Men, and Bisexuals: A Consequence of Heterosexism, Homophobia, and Stigmatization.in Gregory M. Herek (ed) Stigma and Sexual Orientation. Understanding Prejudice Against Lesbians, Gay Men, and Bisexuals. Vol.4. p. Sage Publications.
  4. Gonsiorek, John C. Ph.D., Sell, Randall L. ScD., Weinrich, James D. Ph.D. (1995). Definition and Measurement of Sexual Orientation. Suicide and Life- Threatening Behavior, 25, Supplement, 40-51.
  1. Davies, D. and Neal, C. (Editors) (1996) Pink Therapy: a guide for counsellors and therapists working with lesbian, gay and bisexual clients. Buckingham, Open University Press.

ლესბოსური ფემინიზმი: ბუჩი და ფემი

f30a8f97b237ab351e3f8790340b3afe

მოამზადა ნათია გვიანიშვილმა

გენდერისა და სექსუალობის გაგებამ იმ სახით, რაც დღეს გვაქვს, ჩამოყალიბება მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოდან დაიწყო, სექსოლოგიის, როგორც დარგის, გაჩენასთან ერთად. იმ პერიოდში ჯერ კიდევ არ არსებობდა ზღვარი ტრანსგენდერ კაცსა და მასკულინურ ლესბოსელს შორის, ხოლო სექსუალური ორიენტაცია დანახული იყო, როგორც გენდერული თვითაღქმის განუყოფელი კომპონენტი. ანუ, ჭეშმარიტი ქალიც და კაციც მხოლოდ ჰეტეროსექსუალი შეიძლებოდა ყოფილიყო.

სექსოლოგები თვლიდნენ, რომ ჭეშმარიტი „ინვერტი“ ანუ ლესბოსელი ქალი აუცილებლად მასკულინურია, ხოლო ფემინური ინვერტს ჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობებში ჩაბმის პოტენციალი ჰქონდა და მხოლოდ რაღაც გარემოებების გამო მოხვდა ქალ პარტნიორთან, რომელიც “კაცის როლს” ასრულებდა.

ბუჩი და ფემი (Butch and Femme), როგორც ლესბოსურ სუბკულტურაში არსებული გენდერული თვითგამოხატვის კატეგორია, გაჩნდა (უფრო სწორედ, სახელდებულ იქნა) მეოცე საუკუნის დასაწყისში.

გამარტივებულად რომ ავხსნათ, ბუჩი წარმოაჩენს ტიპიურად მასკულინურ როლს (თუმცა თავს ქალად აღიქვამს), ხოლო ფემის თვითგამოხატვა საზოგადოებაში მიღებული ფემინურობის სტანდარტებს შეესაბამება.

1940–იანი წლებიდან მოყოლებული, ამერიკულ ლესბოსურ სუბკულტურაში ბუჩი/ფემი იდენტობები ყველაზე ადვილად ამოცნობადი და მიღებული იყო. მიუღებლად ითვლებოდა ამ ორი კატეგორიიდან გადახვევა. ლესბოსელებს, რომლებიც არ ჯდებოდნენ ბუჩის/ფემის კატეგორიაში, „კიკის“ ეძახდნენ. ასევე დაუწერელი კანონების მიხედვით ტაბუირებული იყო ორ ბუჩსა და ორ ფემს შორის სასიყვარულო ურთიერთობა.

1970–იანი წლებიდან ლესბოსელმა ფემინისტებმა, რომლებისთვისაც საზოგადოებაში მიღებული გენდერული ნორმები მიუღებელი იყო, ბუჩებისა და ფემების უარყოფით შუქში წარმოჩენა და დევნა დაიწყეს. მათი აზრით ბუჩების და ფემების ურთიერთობა ჰეტერონორმატიული (კაცსა და ქალს შორის) ურთიერთობის მოდელის მიბაძვა იყო. ლესბოსელი ფემინისტები თვლიდნენ, რომ ქალი ანდროგინული უნდა იყოს და არ უნდა ავლენდეს არც არსებითად მასკულინურ (რომლებიც პრივილეგიის შემცველი იყო) და არც არსებითად ფემინურ (რომლებიც ქალის სექსუალურ ობიექტად ქცევას უწყობდა ხელს) მახასიათებლებს. აღსანიშნავია, რომ თავად ლესბოსელი ფემინისტები ხუმრობდნენ შემდგომში, რომ ლესბოსელის ეს ანდროგინული მოდელი, რატომღაც ყოველთვის უფრო ჰგავდა ბუჩს.

1980–იან და 1990–იან წლებიდან ბუჩი და ფემი იდენტობების რეაბილიტაცია მოხდა. შეიცვალა მანამდე არსებული დაუწერელი კანონებიც და წყვილში მყოფი ბუჩები და ფემებიც გამოჩნდნენ საჯაროდ. ამის მიზეზად მეტწილად ითვლება ის, რომ ამ პერიოდიდან იცვლება გენდერული იდენტობების და გენდერული თვითგამოხატვის მიმართ დამოკიდებულება და ხდება გენდერული როლების მრავალფეროვნების აღიარება.

ლესბოსური ფემინიზმი: დასაწყისი

Lesbian-Feminism-624x416

მოამზადა ნათია გვიანიშვილმა

ლესბოსური ფემინიზმი, როგორც მიმდინარეობა 1970–იანი წლებში წარმოიშვა ამერიკის ქალთა ეროვნულ ორგანიზაციაში (National Organization of Women) ლესბოსელი და ჰეტეროსექსუალი ფემინისტების დაპირისპირების შედეგად. ამ ახალი მოძრაობის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ასევე იმ პერიოდში არსებული გეი მოძრაობის (Gay Liberation Front) სექსისტურმა დამოკიდებულებამ ლესბოსელი ქალებისადმი.

მეორე ტალღის ფემინიზმი, რომელიც ზემოხსენებულ პერიოდს ემთხვეოდა და ძირითადად ქალის სექსუალობის, რეპროდუქციული ჯანმრთელობის, ოჯახში როლის გადაფასების თემებს წამოწევდა წინ, ასევე ხასიათდება მოძრაობის შიგნით ქალების სხვადასხვა ჯგუფებს შორის იდეოლოგიური დაპირისპირებით. თუმცა ეს დაპირისპირება იქცა ბევრი ახალი და ძლიერი ჯგუფის და მნიშვნელოვანი ფემინისტური ნაშრომისშექმნის მიზეზად. ფემინიზმი, რომელიც ამ დრომდე თეთრკანიანი, ჰეტეროსექსუალი და საშუალო კლასის ქალების კუთვნილება იყო, სწორედ 60–70–იან წლებში იცვლებადა უფრო მრავალფეროვანი ხდება. ეს მრავალფეროვნება უფრო სრულადაა ასახული მესამე ტალღის ფემინიზმში.

1969 წელს ამერიკის ქალთა ეროვნული ორგანიზაციის (NOW)-ს თავმჯდომარემ და ცნობილმა ფემინისტმა ავტორმა ბეტი ფრიდანმა, ერთ-ერთ სხდომაზე განაცხადა, რომ ფემინისტური მოძრაობის ფარგლებში ლესბოსელი ქალებისათვის მნიშვნელოვანი საკითხების წინ წამოწევა, მთლიან მოძრაობას შეუქმნიდა საფრთხეს. მისი და ბევრი სხვა ჰეტეროსექსუალი აქტივისტის აზრით, ლესბოსელი ქალების შესახებ გავრცელებული სტერეოტიპები ქალთა მოძრაობას რეპუტაციას გაუფუჭებდა და დასახული მიზნების მიღწევაში შეუშლიდა ხელს.  ფრიდანმა ლესბოსურ ჯგუფებს „ლილისფერი საფრთხე“  (lavender menace) უწოდა. ამ განცხადების შედეგად მოძრაობა ბევრმა ლესბოსელმა ფემინისტმა დატოვა, მათ შორის, ცნობილმა  მწერალმა, რიტა მეი ბრაუნმა. ეს ინციდენტი იქცა ქალთა მოძრაობაში განხეთქილების საწყის წერტილად, და, ამავე დროს, ახალი, ძლიერი ფემინისტური ჯგუფების ჩამოყალიბების მიზეზად.

ლესბოსური ფემინიზმის, როგორც მიმდინარეობის მთავარი არსი ჰეტეროსექსუალობის ბუნებრივობის შესახებ მითის დანგრევა გახლდათ. ლესბოსელი ფემინისტები იმის ცხადყოფას ცდილობდნენ, რომ ჰეტეროსექსუალობას ფესვები ჩაგვრის ისეთ სისტემებში აქვს გადგმული, როგორიცაა პატრიარქატი, კაპიტალიზმი და კოლონიალიზმი.

ფემინისტი თეორეტიკოსი შილა ჯეფრისი გამოყოფს ლესბოსური ფემინიზმის შვიდ სვეტს:

  1. ქალების ერთმანეთისადმი სიყვარულის ხაზგასმა;
  2. სეპარატისტული თვითორგანიზება;
  3. თემი და თემში იდეების გაცვლა;
  4. ლესბოსელობა, როგორც არჩევანი და წინააღმდეგობის გაწევის ფორმა;
  5. პირადის პოლიტიკურობის აღიარება;
  6. სოციალური იერარქიის უარყოფა;
  7. კაცების უპირატესობის კრიტიკა და უთანასწორობის ეროტიზაციისადმი წინააღმდეგობის გაწევა.

მეინსტრიმული ფემინისტური მოძრაობიდან გამოყოფის შედეგად გაჩნდა ისეთი ძლიერი ლესბოსურ ფემინისტური ჯგუფები, როგორიცაა The Furies – ამ ჯგუფს თავისი კომუნაც ჰქონდა, და თავის გაზეთს გამოსცემდა ერთი წლის განმავლობაში (1972-1973);  და Radicalesbians, რომელმაც პირველი ლესბოსური მანიფესტიThe-Woman-Identified-Woman დაწერა.

ლესბოსელი ფემინიზმისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო სეპარატიზმი, ანუ ქალის კაცისგან სრული გამოცალკევება, რომელიც მათი აზრით ერთადერთი საშუალება იყო ქალისათვის მისი ავტონომიური იდენტობის ჩამოსაყალიბებლად. ლესბოსელი ფემინისტების აზრით, იქიდან გამომდინარე,  რომ სექსიზმი არის ყველანაირი ჩაგვრის ძირი; ამ ჩაგვრის მოსასპობად საჭიროა ქალი ჩამოშორდეს კაცს. ამგვარად, ლესბოსელობა სცილდება პიროვნულ სექსუალურ/რომანტიკულ არჩევანს და იძენს პოლიტიკური არჩევანისა და რეზისტენციის ფორმას.

საინტერესოა, რომ მიუხედავად ლესბოსელებად საკუთარი ძლიერი თვითიდენტიფიკაციისა, ლესბოსელი ფემინისტების აზრით ადამიანების დაყოფა სექსუალური ორიენტაციების მიხედვით სწორედ პატრიარქალური და ჰეტეროსექსისტური ჩაგვრის ამოსავალი წერტილი იყო.

იდეოლოგიური ჰომოფობია

ide

ეკა აღდგომელაშვილი

ჟურნალი სოლიდარობა. 2009 №3(30)

რევოლუციამდელ რუსეთში ჰომოსექსუალური ურთიერთობები მამაკაცთა შორის კანონით ისჯებოდა. ძალადობრივი ჰომოსექსუალური კავშირისათვის დამნაშავეს ციმბირში გადასახლება და კატორღა ელოდა. რაც შეეხება ნებაყოფილობით ურთიერთობებს, XX საუკუნის დასაწყისის რუსეთის იმპერიაში ხელისუფლებაც და ეკლესიაც თვალს ხუჭავდა ასეთ შემთხვევებზე, მით უმეტეს, როდესაც საქმე არისტოკრატიული წრის წარმო მადგენლებს ეხებოდა. ბოჰემური სალონები, სადაც მაშინდელი არისტოკრატია, მხატვრები დაპოეტები იკრიბებოდნენ, საკმაოდ თავისუფალი იყო სექსუალური მორალისტური დოგმებისაგან. პარალელურად არსებობდა მეორე სუბკულტურაც, რომელიც კომერციული სექსით დასაქმებულ ადამიანებს აერთიანებდა. XIX საუკუნის დამლევსა და XX-ის დასაწყისში, ისევე, როგორც რუსეთის იმპერიის სხვა დიდ ქალაქებში, თბილისშიც არსებობდა ადგილები, ე.წ. „პლეშკები“, სადაც სექსუალური პარტნიორის პოვნა იყო შესაძლებელი. ორთაჭალის ბაღები და გოგირდის აბანოები ამდაგვარ ადგილებად იყო ცნობილი. კინტოები, რომლებიც ამ სუბკულტურის ნაწილს წარმოადგენდნენ, ორგანულად თანაარსებობდნენ სხვა ქალაქურ სუბკულტურებთან, (გრიშაშვილის „ძველი თბილისის ლიტერატურულ ბოჰემაში“ საკმაოდ საინტერესოდაა აღწერილი ეს სუბკულტურა. ამ თემის გამოძახილს აკა მორჩილაძის რომანშიცვხვდებით, რომლის სათაურია „გადაფრენა მადათოვზე და უკან“). ჰომოეროტიკული თემატიკა საკმაოდ პოპულარული იყო XX საუკუნის 20-იანი წლების ქართულ სახვით ხელოვნებაშიც.

დასავლეთ ევროპაში მიმდინარე ჰომოსექსუალობის ფსიქიატრიზაციის პროცესმა გავლენა რუსეთზეც იქონია, და იქონია სამართლებრივი კუთხითაც. ბოლშევიკები ჰომოსექსუალობას „ბურჟუაზიული გახრწნილების“ გამოვლინებად თვლიდნენ და მყარად იყვნენ დარწმუნებულნი, რომ პროლეტარული რევოლუციის შემდეგ ჰომოსექსუალობა, ისევე, როგორც „სექსუალური გარყვნილების“ სხვა ფორმები, მთლიანად გაქრებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ პოსტრევოლუციურ რუსეთში ჰომოსექსუალური ურთიერთობების დეკრიმინალიზაციის ინიციატორები კადეტები და ანარქისტები იყვნენ და არა ბოლშევიკები, საბჭოთა მედიკოსები და იურისტები დიდხანს კეკლუცობდნენ ამგვარი „ჰუმანური კანონმდებლობით“:

„საბჭოთა კანონმდებლობა რ ცნობს დანაშაულს, ომელიც ზნეობის წინააღმდეგაა მიმართული. ჩვენი ანონმდებლობა, საზოგადოების დაცვის პრინციპებიდან ამომდინარე, ითვალისწინებს სასჯელს მხოლოდ იმ ემთხვევაში, როცა ჰომოსექსუალის ინტერესის ობიექტი ცირეწლოვანი ან რასრულწლოვანია“ „დიდი საბჭოთა ნციკლოპედია“, 1930).

თუმცა მორალური ფასეულობების ტრადიციული სისტემების ახლით ჩანაცვლება საბოლოოდ „ბოლშევიკური ვულგარული პურიტანიზმით“ დასრულდა. სექსუალური თავისუფლება და კულტურა ბურჟუაზიულ გადმონაშთად და იდეოლოგიურად საშიშ მოვლენად გამოცხადდა. თავად სექსუალობა სქესობრივ ინსტინქტამდე იქნა დაყვანილი და სახელმწიფოს მხრიდან ტოტალური კონტროლის ქვეშ აღმოჩნდა მოქცეული. ახალმა კანონმა „ოჯახისა და ქორწინე ბის შესახებ“ გაართულა განქორწინების პროცედურა, აიკრძალა აბორტები, სექსუალობა ნელ-ნელა მთლიანად გაქრა საჯარო დისკურსიდან. სექსსა და სექსუალობაზე საუბარი შეურაცხყოფასა და უხამსობას გაუტოლდა. ჰომოფობია კი სახელმწიფო იდეოლოგიის რანგში იქნა აყვანილი.

ოციანი წლების დასაწყისის რუსეთისაგან განსხვავებით, როცა ბოლშევიკები თავს იწონებდნენ „პროგრესულობითა“ და სექსუალური საკითხების მიმართმეცნიერული მიდგომებით, ჰომოსექსუალობა დაავადებიდან და საზოგადოებრივი მორალის წინააღმდეგ მიმართული მოქმედებიდან სახელმწიფო დანაშულად იქცა. ვილჰელმ რაიხი წერდა, რომ 121-ე სტატიის მიღების შემდეგ, საბჭოთა კავშირში ჰომოსექსუალობა, ბანდიტიზმი, კონტრევოლუციური მოქმედება და შპიონაჟი ერთ რანგში განიხილებოდა როგორც დანაშაული სახელმწიფოს წინაშე. სტალინის სიცოცხლეში ჰომოსექსუალთა დევნა-დაკავებით მილიცია კი არა, სწორედ სახელმწიფო უშიშროება იყო დაკავებული.1

ჰენრიხ იაგოდა, რომელიც იმ ლებში უშიშროების კომიტეტის ავმჯდომარის მოადგილე იყო, 933 წელს (ჯერ კიდევ საკანონმდებლო ცვლილებამდე) სტალინისადმი მიწერილ მოხსენებით არათში წერს „პედერასტთა აჯგუფების“ წევრთა დაპატიმრების შესახებ, რომლებიც

„ქმნიდნენ სალონებს, არყვნილების ბუნაგებისა და ედერასტთა მცირე ჯგუფებისგაერთიანებას, შემდგომშიმისი ჯაშუშურ ქსელად ამოყალიბების მიზნით“.

ჰომოსექსუალთა ქვეყნის მტრად შერაცხვისათვის იდეოლოგიური აფუძველი მაქსიმ გორკიმ მოამზადა. 1933 წელს „პრავდასა“და „იზვესტიაში“ ქვეყნდება ისი ცნობილი წერილი პროლეტარული ჰუმანიზმი“:

„ათობით კი არა, ათასობით ფაქტი მეტყველებს ევროპის ახალგაზრდებზე ფაშიზმის დამანგრეველ, გამრყვნელ გავლენაზე. ფაქტების ჩამოთვლა – საზიზღრობაა, გონებაც არ უნდა გადატვირთო ბურჟუაზიის მიერ დიდი მონდომებით შეთხზული და გავრცელებული სიბინძურით, რაც სულ უფრო და უფრო ფართო მასშტაბებს იძენს. უბრალოდ, მინდა აღვნიშნო, რომ ქვეყანაში, სადაც პროლეტარიატის ვაჟკაცური და წარმატებული მმართველობაა, ახალგაზრდობის გამრყვნელი ჰომოსექსუალობა სოციალურ დანაშაულად მიიჩნევა და ისჯება, დიდი ფილოსოფოსების, მეცნიერების, მუსიკოსების „კულტურულ ქვეყანაში“ კი ჰომოსექსუალები თავისუფლად და დაუსჯელად მოქმედებენ. უკვე გავრცელდა სარკასტული გამოთქმა: „გაანადგურეთ ჰომოსექსუალობა და ფაშიზმი გაქრება!“2

ინგლისელი მკვლევარის დენ ჰილის აზრით, 1934 წლიდან, როდესაც ჰომოსექსუალობაკანონით დასჯადი გახდა, საბჭოთაკავშირის არსებობის მანძილზე დაახლოებით 60 000 ადამიანი გასამართლდა ამ ბრალდებით. ჰილი ამ მონაცემების გავრცელებისას არქივებში არსებულ მასალებს ეყრდნობა და იქვე აღნიშნავს, რომ ამ ადამიანების რიცხვი გაცილებით მეტი უნდა იყოს, რადგან წიგნზე მუშაობისას მას ხელი არ მიუწვდებოდა უშიშროების სამსახურის არქივებზე და არ არსებობს ინფორმაცია მის მიერ ამ მუხლის გამოყენების თაობაზე. გარდა ამისა, ოფიციალური მონაცემების უზუსტობაზე უნდა მეტყველებდეს ის ფაქტებიც, რომ, როგორც ჰილის გამოკვლევიდან ჩანს, პოპულარული ან ცნობილი ადამიანების შემთხვევაში უშიშროების წარმომადგენლები ამჯობინებდნენ ბრალი ჰომოსექსუალური ურთიერთობისთვის კი არა, კონტრრევოლუციური მოქმედებისათვის წაეყენებინათ. უფრო გვიანდელ პერიოდში, 60-იანი წლებიდან მოკიდებული, ამ მუხლს ხშირად იყენებდნენ როგორც სასჯელს „სხვაგვარად“ მოაზროვნე ადამიანებისათვის, რომლებიც არ ეწერებოდნენ საბჭოთა სისტემის იდეოლოგიურ სქემაში. აკადემიკოს კონის აზრით, ხრუშოვისა და ბრეჟნევის მმართველობის პერიოდში, დისიდენტთა რიცხვის ხელოვნურად შემცირების მიზნით, უშიშროება ხშირად სწორედ მამათმავლობის ბრალდებით აგზავნიდა ციხეში მისთვის არასასურველ პირებს.

სტალინის შემდგომ ეპოქაში საბჭოთა რეჟიმის ლიბერალიზაციის ფონზე რეპრესიული მექანიზმები ერთგვარად შესუსტდა, თუმცა სექსუალობა საბჭოთა კავშირის დაშლამდე ტაბუირებულ თემად დარჩა. 60-იან წლების დასავლეთის სექსუალურ კულტურაში მიმდინარე ცვლილებების ზოგადი ტენდენციები (სექსუალური სიმწიფის ასაკის დაწევა, ქორწინებამდელი სექსის მიმართ დამოკიდებულების შეცვლა, ორმაგი სტანდარტის გაუქმება ქალისა და მამაკაცის სექსუალურ ქცევასთან დაკავშირებით, ქალების რესექსუალიზაცია, ინტერესის ზრდა ეროტიკისადმი და სხვ.) მოგვიანებით საბჭოთა მოქალაქეების სექსუალურ ცხოვრებაზეც აისახა. განსხვავებით საბჭოთა კავშირისაგან, დასავლეთში ეს ცვლილებები ათწლეულების მანძილზე საჯარო დისკუსიებისა და განხილვის თემად იყო ქცეული, რამაც ხელი შეუწყო იმას, რომ საზოგადოებას თანდათანობით გაეაზრებინა და გაეცნობიერებინა ამ ცვლილებების მოსალოდნელი შედეგები. „ადამიანების, განსაკუთრებით ახალგაზრდების, ქცევა და ფასეულობები იცვლებოდა, საზოგადოება კი ისე იქცეოდა, თითქოს არაფერი ხდებოდა. ღრმა, შეუქცევადი პროცესების დაწყების სიმპტომები განიხილებოდა როგორც ერთეული, განსაკუთრებული შემთხვევები, რომლებიც „გარყვნილი დასავლეთის“ გავლენით იყო გამოწვეული“.3

„ტრადიციებთან და მართლმადიდებლურ ფასეულობებთან“ დაბრუნების მცდელობა და ტოტალიტარული რეჟიმის მძიმე მემკვიდრეობა (დამოკიდებულება ზოგადად „განსხვავებულობისადმი“, სექსუალური შფოთვის მაღალი ხარისხი, ზოგადი სექსუალური განათლების დაბალი დონე), – სწორედ ასეთი გახლდათ სოციო-კულტურული ფონი, როდესაც 90-იანი წლების დამდეგს პირველად დაირღვა 70-წლიანი ტაბუ მედიაში.

ჰომოსექსუალობა, როგორც პოლიტიკური სპეკულაციების საგანი

პირველი ქართულენოვანი გაზეთი („შანსი“), რომელმაც გაბედა და დაბეჭდა სტატია პროსტიტუციაზე, ეკლესიამ ანათემას გადასცა. საჯარო საუბრები სექსზე მძიმედ, მაგრამ მაინც დაიწყო. ქართული საზოგადოება „გამოუტყდა“ საკუთარ თავს, რომ ფრაზა „უნას სეკსა ნეტ“, სწორად არ ასა ხავდა რეალობას. ქართულ მედიაბაზარზე ახლად გამოჩენილი იაფფასიანი ეროტიკული გაზეთების გარდა სექსუალობა და სექსთან დაკავშირებული საკითხები საზოგადოებრივპოლიტიკური პრესის ერთ-ერთ წამყვან თემად იქცა.

საწყის ეტაპზე სტატიები ძირითადად სხვადასხვა სახის სექსუალურ დარღვევებს, აბორტის თემას, შიდსსა და პროსტიტუციას ეხებოდა. ტერმინი „ჰომოსექსუალიც“ პირველად შიდსისა და პროსტიტუციის თემასთან დაკავშირებით გამოჩნდა ქართულ პრესაში. ერთი-ორი ვრცელი სტატიის გარდა, რომლებიც დიდი ხნით იქცა განსჯის საგნად, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში „ჰომოსექსუალი“ მხოლოდ საზღვარგარეთ მოღვაწე შოუბიზნესის წარმომადგენელთა შესახებ უცხოური პრესიდან გადმობეჭდილ მასალებში გვხვდებოდა. თუმცა სიტუაცია მკვეთრად იცვლება 90-იანი წლების ბოლოს.

90-იანი წლებიდან მოკიდებული, ჰომოსექსუალობის რეპრეზენტირებასთან დაკავშირებით ქართულ მედიასივრცეში შესამჩნევი გახდა გარკვეული დინამიკა. პრესაში თემის გააქტიურება ემთხვევა პოლიტიკურ ელიტაში მიმდინარე ძალაუფლების გადანაწილების პროცესებს (1999-2003, 2007-08). მასალების თვისებრივი ანალიზი ნათლად აჩვენებს, როგორ ხდება „არატრადიციული“ სექსუალობა პოლიტიკური სპეკულაციების საგანი. საარჩევნო პერიოდის მოახლოებასთან ერთად თემა უფრო და უფრო მეტ აქტუალობას იძენს, პოლიტიკოსთა შეფასებები მძაფრდება, ბრალდებების ადრესატები კი კონკრეტული პოლიტიკური ძალები არიან.

მორალური პანიკის პირველი პიკი 1999-2003 წლების პერიოდს ემთხვევა, როცა ჰომოსექსუალობის თემამ პოლიტიკური ჟღერადობა შეიძინა. პრესაში ერთმანეთის მიყოლებით გაჩნდა სტატიები მყვირალა სათაურებით: „საქართველოს ჰომოსექსუალისტები მართავენ“, „მიუხედავად იმისა, რომ „ცისფერები“ არ მრავლდებიან, ისინი საკმაოდ მომრავლდნენ”, „ცისფერიდან – შავამდე. პოლიტიკური პალიტრა“, „მეტაკუნე ევროპელი ვაჟკაცები“, „ხალხის მტრები, სუკის აგენტები და… პედერასტები“…

პოლიტიკოსთა ნაწილი ისე ხშირად საუბრობდა „ჰომოსექსუალიზმის პრობლემაზე“, რომ მასთან „ბრძოლა“ ლამის პარტიის წინასაარჩევნო პროგრამის ნაწილად აქ ციეს. ტელევიზიით ხშირად გაიგონებდით ასეთ მოწოდებებს: „ჰომოსექსუალები ერთ გემზე უნდა შეყარო და ზღვაში ჩაახრჩო“, „თუ დემოკრატიის პრინციპით ვიმსჯელებთ, მაგათ თავი უნდა დაანებო, თუ დიქტატურის – ავადმყოფი აკვანშივე უნდა მოკლა..“ გარდა ღია ეთერით გაკეთებული პროფაშისტური განცხადებებისა, გარდა ზოგადად ჰომოსექსუალისტთა მიმართ და პოლიტიკურ ფიგურათა სექსუალურ ორიენტაციაზე საუბრისა, აქტიურად იწყება მითის შექმნა „ცისფერთა შეთქმულების“ შესახებ, რომლებიც „ხელისუფლებაში მოსვლას გეგმავენ“.

წინასაარჩევნო პერიოდის მედიასივრცე იმდენად იყო გაჟღენთილი ჰომოფობიური გამონათქვამებით, რომ იმ პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული რადიოარხის (რადიო 105-ის) იუმორისტულ არტებშიც გაისმა მოწოდება: „ბიჭები გადამალეთ! პედერასტები მოდიან“.

„ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ პანიკა „ცისფერთა შეთქმულების“ შესახებ ჩაცხრა. ჰომოსექსუალთა თემა ნაკლებად განიხილებოდა პოლიტიკურ კონტექსტში. სტატიებმა ჰომოსექსუალთა შესახებ სერიოზული გამოცემების პირველი გვერდებიდან ნელ-ნელა „ყვითელი პრესის“ ფურცლებზე გადაინაცვლა.

მორალური პანიკის მომდევნო ტალღა მედიაში 2007 წელს, წინასაარჩევნო პერიოდში აგორდა.

გაზეთმა „ალიამ“ 2007 წლის განმავლობაში რამდენჯერმე გამოაქვეყნა ინფორმაცია საქართველოში „დაგეგმილი“ გეიაღლუმის თაობაზე. თუმცა, სასურველ მიზანს (აჟიოტაჟის შექმნას თემის გარშემო) მხოლოდ მაშინ მიაღწია, როდესაც ჟურნალისტმა არაპირდაპირი გზით „დაადანაშაულა“ ქვეყნის ხელისუფლება მითიური არლუმის მხარდაჭერაში.

„არაოფიციალური ინფორმაციით, სააკაშვილის მთავრობასთან შეთანხმებით, თბილისში გრანდიოზული გეი-პარადი ჩატარდება.. ისე, თბილისში პუტინს დასცინოდნენ, როცა მოსკოვში გეების თავყრილობა დაარბია – სექსუალურიუმცირესობის უფლებებს არღვევსო.. ვნახოთ, გახდება თუ არა თავად სააკაშვილი დაცინვის საგანი“.3

გაზეთის მიერ აგორებულმა ისტერიამ ნელ-ნელა სხვა ფორმა მიიღო. თემით სპეკულირება უკვე ოპოზიციურმა პოლიტიკურმა ძალებმა და ცალკეულმა ინსტიტუტებმა დაიწყეს.

„მჯერა, რომ ეს იდეა კანცელარიიდან მოდის.ჰომოსექსუალების აღლუმი არსებული რეჟიმის მიერაა დაგეგმილი, ვინაიდან მათ ასეც სურთ, მსოფლიოსა და ევროსაბჭოს მოაჩვენონ,საქართველოში დემოკრატია ვითარდება და ადამიანის უფლებები დაცულიაო, სანაცვლოდ კი იქიდანგრანტები მიიღონ. დაღუპვის გზაზე მდგარი საქართველო ჰომოსექსუალების აღლუმს არ დაუშვებს!“4

„ეს არის პრეზიდენტ სააკაშვილის მოწყობელი აქცია, რადგან მის რეჟიმში არის ბევრი გაურკვეველი სქესისა და ორიენტაციის ადამიანი და ამგვარი „პარადის“ ჩატარებასპრეზიდენტთან ერთად ისინიც ლობირებენ…“5

„საქმე ძალიან სერიოზულ ორგანიზაციასთან გვაქვს, რომელსაც მიზნის მისაღწევად უდიდესი შემართება, შორს მიმავალი გეგმები და რაც მთავარია, ადგილობრივი ხელისუფლების მხარდაჭერა გააჩნია“.6

დადგენილია, რომ სოციალური ფობიები და ჯგუფური სიძულ ვილის გამოვლინების სხვადასხვა ფორმები განსაკუთრებით ძლიერდება სოციალური თუ პოლიტიკური კრიზისის პერიოდებში, როდესაც აქტუალური ხდება ხილული მტრის ხატის შექმნა. არსებული ქსენოფობიური დამოკიდებულება ეთნიკური, რელიგიური უმცირესობებისა თუ ჰომოსექსუალების მიმართ ნოყიერ ნიადაგს ქმნის საზოგადოებრივი აზრის მანიპუ-ლირებისათვის და ჯერჯერობით აქტიურად გამოიყენება ცალკეული პოლიტიკური ძალების მიერ.

 

ჰომოფობია, როგორც სოციალური პრობლემა

2007-08 წლებში წინა წელთან შედარებით, მკვეთრად გაიზარდა ნეგატიურ შეფასებათა პროცენტული მაჩვენებელი. თუმცა ნეიტრალურ შეფასებათა შემცირების ხარჯზე პოზიტიური შეფასებებიც გაჩნდა. წინა კვლევის შედეგებს თუ გავითვალისწინებთ, ნეიტრალურ შეფასებათა 88% შეადგენდა ინფორმაციას უცხოური პრესიდან გადმობეჭდილ შოუბიზნესისა და სპორტის სფეროში მოღვაწე უცხოელ ჰომო/ბი/ტრანსექსუალების შესახებ. ამ გზით ხდებოდა „განსხვავებული“ სექსუალობისაგან, როგორც „დასავლური მოვლენისაგან“, დისტანცირება. ნეიტრალურიხასიათის ინფორმაციებში აღნიშნული ტენდენცია ამჟამადაც შენარჩუნებულია.

ნეიტრალურ შეფასებათა პროცენტული მაჩვენებლის კლების ხარჯზე მკვეთრადნეგატიური/პოზიტიური ხასიათის შეფასებათა მატება, ერთი მხრივ, შეიძლება უკავშირდებოდეს ლგბტ ჯგუფის ხილვადობის გაზრდას (ლგბტ უფლებებზე მომუშავე ორგანიზაციის დაარსებასა და მისი აქტივობას). მეორე მხრივ, გასათვალისწინებელია ის პოლიტიკური და სოციო-კულტურული მოვლენებიც, რომელიც დღეს ქვეყანაში ხდება. მძიმე საბჭოური მემკვიდრეობა და „ტრადიციულ“ ფასეულობებთან დაბრუნების მცდელობა მხოლოდ ქვეყანაში არსებული პოლიტიკური კრიზისის სახით როდი იჩენს თავს. ფასეულობათა გადაფასება საკმაოდ მძიმედ მიმდინარეობს. შეფასებათა ამგვარი გადანაწილება ერთგვარად აირეკლავს სწორედ ამგვარი კრიზისეული პერიოდისათვის დამახასიათებელ ფასეულობათა და ღირებულებათა პოლარიზაციის პროცესს.

პოზიტიურ შეფასებებში, ლგბტ ადამიანთა პოზიტიური ხატის შექმნის გარდა, ჰომობოფიური ტენდენციების კრიტიკასა და მის სოციალურ პრობლემად შეფასების ფაქტებსაც მოვიაზრებთ. აღსანიშნავია, რომ პოზიტიური შეფასებები ძირითადად სწორედ ჰომოფობიისა და ჰომოფობთა კრიტიკის ხარჯზე გაიზარდა.7

მნიშვნელოვანია, რომ ჰომოფობიის კრიტიკა ქსენოფობიის კონტექსტში დაიწყო. ჰომოფობიის, რასიზმის, ქსენოფობიის, ანტისემიტიზმისა და სექსიზმის ერთ რანგში განხილვა, ერთი მხრივ, მიგვანიშნებს იმ სოციალური და ფსიქოლოგიური მექანიზმების მსგავსებაზე, რომლითაც აღიწერება თვითოეული ეს მოვლენა და, მეორე მხრივ, ხაზს უსვამს ჰომოფობიასთან, როგორც საშიშ სოციალურ პრობლემასთან, ბრძოლის მნიშვნელოვნებასა და აუცილებლობას, ცოდნისა და განათლების როლს ქსენოფბიის სხვადასხვა ფორმებისა და მათ შორის ჰომოფობიის დაძლევაში.

„ამ ადამიანების მიმართ ტოლერანტულობაჰუმანიზმის პროპაგანდაა დაარა – ჰომოსექსუალობის. ამავე დროს ეს არის გაცნობიერებული უარი რასისტულ და ქსენოფობიურ იდეალებზე, ანუ შენთვის უცხო, შენგან განსხვავებული ადამიანების სიძულვილზე.“8

საინტერესოა, რომ რესპონდენტთა ერთი ნაწილის გაღიზიანების საგანი სწორედ ჰომოფობიის, რასიზმის, ქსენოფობიის, ანტისემიტიზმისა და სექსიზმის ერთ რანგში განხილვა გახდა. ეს გაღიზიანება მკაფიოდ გამოჩნდა იმ არაერთგვაროვან რეაქციებში, რომელიც ევროპის საბჭოს მიერ ინიცირებული აქციის „ყველა განსხვავებული, ყველა თანასწორი“-ს გარშემო ატეხილ აჟიოტაჟს მოჰყვა ქართულენოვან მედიასაშუალებებში9:

დათო ზურაბიშვილი, საპარლამენტო ფრაქცია „დემოკრატიული ფრონტის“ თავმჯდომარე: თუ ასეთი აღლუმი გაიმართება, ალბათ მის მონაწილეებს სცემენ, პოლიცია ალბათ გააშველებს, მაგრამ ერთი-ორს თავადაც დაამატებს. რამდენადაც მე ვიცი, იგეგმება სექსუალური, რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების ერთიანი აქცია, რაც არასწორად მიმაჩნია. მე ამ უმცირესობებს ერთ სიბრტყეში არ განვიხილავ. შეიძლება ძალიან კონსერვატორად ჩამთვალოთ, მაგრამ ჩემთვის ტერმინი სექსუალური უმცირესობა ძალიანმიუღებელია. ასეთ აღლუმს, რა თქმა უნდა, საქართველოში არ ვისურვებდი10

„სრულიად საქართველოს ადამიანთა უფლებების დაცვის ასოციაციის“ მიმართვიდან:

საყურადღებოა ისიც, რომ ამჯერად სოდომის ცოდვის გამამართლებელნი ცდილობენ, თავიანთ გამოსვლას პოლიტიკური ხასიათი შესძინონ: ისინი ეთნო, რელიგიურ და სექსუალურ უმცირესობებს აერთიანებენ და ზოგადად ყოველგვარი უმცირესობის სახელითგამოდიან. არა გვგონია ამ ტიპის „გაერთიანებას“ მიესალმონ ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობები და თავიანთი ეროვნული და რელიგიური პოზიციები იმ ზომამდე დააკნინონ11

მამუკა გიორგაძე, „სახალხო პარტიის“ ლიდერი: „გეიაღლუმის“ ორგანიზატორმა ორგანიზაციამ სიბინძურის მეტ-ნაკლებად დასაფარად თვალის ახვევის საკმაოდ უსუსურ ხერხს მიმართა და „ინტერკულტურული“, „ინტერრელიგიურობის“ ტერმინის ქვეშ, ძალაუნებურად, თანამონაწილე გახადეს რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობები საქართველოში სოდომური ცოდვის სტიმულირებაპროპაგანდისა“.12

 

მობილიზაციური სტრატეგიები

2006 წლის ჩათვლით „არატრადიციული“ სექსუალობა, როგორც წესი, სოციალურ დევიაციებთან (ქურდობა,პროსტიტუცია, ნარკომანია) ერთად გვხვდება შესაბამის რუბრიკებში და სწორედ ამ კონტექსტში განიხილება. აღნიშნული დისკურსიული სტრატეგია მიმართულია ჰომოსექსუალობის როგორც საფრთხის წარმოსაჩენად. პრობლემის წარმოჩენის პროცესში აქტივობის ორ სახეს სიგნიფიკაციის გზით უკავშირებენ ერთმანეთს, რათა ხელოვნურად გაზარდონ მოსალოდნელი „საფრთხის“ მასშტაბები და გააძლიერონ ნეგატიური ეფექტი. ბოლო ორი წლის მანძილზე მობილიზაციური სტრატეგიები შეიცვალა, განსხვავებულია საფრთხეთა ჩამონათვალიც: დემოგრაფიული კატასტროფა, სტიქიური კატაკლიზმები, საფრთხე, რომელიც ქვეყნის ტერიტორიულ მთლიანობას ემუქრება:

„მაინც, რა სიკეთე უნდა მოუტანონ დემოგრაფიული კატასტროფის წინაშე მყოფ ქვეყანას მინაზებულმა, „ცისფერმა კაცებმა“ და გამამლებულმა, „ვარდისფერმა ქალბიჭებმა?“ – შეძრულია საზოგადოებრიობა, რომელსაც საფიქრალი და საზრუნავი ისედაც თავსაყრელად აქვს “ 13

„სოდომის ცოდვას“ შესაძლოა ქვეყნის ფიზიკური მოსპობაც მოჰყვეს. დამტკიცებულია, რომ იმ ქვეყნებში, სადაც ეს ცოდვა მოდებულია, სტიქიური უბედურებები ხშირია. ბიბლიიდან და ისტორიიდან გამომდინარე, ცხადია, რომ ამ გარყვნილებას ღმერთის განრისხება მოჰყვება“, – აღნიშნა ამ ორგანიზაციის ვიცე-პრეზიდენტმა მირონ სალუქვაძემ. 14

სრულიად საქართველოს ადამიანთა უფლებების დაცვის ასოციაციის მიმართვა: „ეს აქცია (იგულისხმება კამპანია „ყველაგანსხვავებული -ყველა თანასწორი“, რომელიც მედიამ გეიაღლუმად მონათლა. – ე.ა.) საქართველოს სტრატეგიულ ინტერესებზე შეიძლება ცუდად აისახოს, რამდენადაც არც აფხაზეთს და არც სამხრეთ ოსეთს საქართველოში გაერთიანება არ მოუნდება, თუ იქ გეიაღლუმები გაიმართება.15

 

მოსალოდნელი „საფრთხის“ მასშტაბების ზრდასთან ერთად ბოლო ორი წლის განმავლობაში იმატა ძალადობისაკენ აშკარა თუ ფარულმა მოწოდებებმა, დისკრიმინაციულმა განცხადებებმა და მუქარამ:

„ამ დღეებში პატრიარქს და მთავრობას უნდა მივმართო, უნდა მოვითხოვო, რომ მამათმავლობა გახდეს კანონით დასჯადი. ეს არის დანაშაული და უნდა იდევნებოდეს მათ უნდა აეკრძალოთ არჩევნებში მონაწილეობა, თანამდებობებზე დანიშვნა და, საერთოდ, საზოგადოებაში გამოჩენა“.16

„საბედნიეროდ საქართველოში კიდევ არინ ისეთი ბიჭები, რომლებიც ამ „პედერასტებს“ კარგად დათეთქვავდნენ. მათ უკან რომ არ დაეხიათ, შესაძლოა, სისხლიც კი დაღვრილიყო. ნამდვილი ქართველები ვერ აიტანდნენ, ქუჩაში „პედერასტებს“ ასე საჯაროდ რომ გაევლოთ“.17

„მართალია, ევროპელობას ვაწვებით, მაგრამ ქართველები მაინც კავკასიელებად დავრჩით. აქედან გამომდინარე, გეიაღლუმის მონაწილეებს დაცვა მაინც სჭირდებათ, მით უმეტეს მაშინ, რომ მათი დარბევის, უფრო სწორად, მათთვის თმის აჩეჩვის და საყურეების ჩამოხევის სურვილი უკვე ბევრმა გამოთქვა18

 

საჯარო სივრცის მონოპოლიზაცია

„ყვითელი პრესის“ დაინტერესება თემით და „სკანდალური“ინფორმაციების გავრცელება უშუალოდ უკავშირდება ამ გამოცემების ტირაჟს, პოლიტიკოსების დაინტერესება მორალუ რი პანიკის შექმნით ჰომოსექსუალობის გარშემო საზოგადოებრივი აზრით მანიპულირების შესაძლებლობით აიხსნება. ე.წ. „ყვითელი პრესისა“ და პოლიტიკოსთა გარდა ნეგატიურ შეფასებათა საერთო სურათს დიდწილად განსაზღვრავს რელიგიური ჯგუფები. მათი მიზანი სიმბოლური ძალაუფლების მოპოვებაა, რათა გაზარდონ საკუთარი გავლენის სფერო. ცხადია, ეს ცვლილება გავლენას ახდენს ნეგატიურ შეფასებათა კონტექსტზეც. კვლევის წინა პერიოდში, 1999-2003 წლებში, ჰომოსექსუალობის „პრობლემად“ ქცევას მეტ-ნაკლებად რაციონალური არგუმენტებით ცდილობდნენ (მაგ., არსებული ჰომოფობიური მოსაზრებების გასამყარებლად მედია მისთვის სასურველ ექსპერტებსა და სპეციალისტებს მიმართავდა). ხოლო დღეს „განსხვავებული“სექსუალობის პრობლემატიზაციისათვის საკმარისად მიიჩნევა „შეუთავსებლობა/წინააღმდეგობა ქართულ და მართლმადიდებლურ ტრადიციებთან“. დისკურსის ამგვარი ცვლა უშუალოდ არის დაკავშირებული ეკლესიის, როგორც სოციალური ინსტიტუტის, გავლენის ზრდასა და ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებში მის აქტიურ ჩარევასთან.

 

ჰომო/ბი/ტრანსექსუალობაზე საუბარი დღეს სწორედ ნეომორალისტურ ჭრილში მიმდინარეობს. ტოტალიტარული სახელმწიფოს მორალისტური დისკურსისაგან განსხვავებით, რომელიც, აკრძალული თემებისაგან საჯარო სივრცის დაცვის გარდა, „დანაშაულის“აღმოფხვრისა და დამნაშავეთა „გამოსწორებისკენ“ იყო მიმართული, დღევანდელი ნეომორალისტების მთავარ მიზანს საჯარო სივრცის „ცოდვისაგან გაწმენდა“ წარმოადგენს. მორალური საზღვარი სწორედ ის გამყოფია, რომელმაც საჯარო სივრცეში არსებული ურთიერთობები უნდა დაარეგულიროს – ვის, როგორ და რამდენი ხნით აქვს უფლება იარსებობს საჯარო სივრცეში და ვის -საერთოდ უნდაჩამოერთვას ამის უფლება.

რეალური შოუ „ბარი 4“-ის მონაწილე პაკო ტაბატაძე იმავე მიზეზით აღმოჩნდა „აბსაითში“ გადაცემის დაწყების მეორე დღესვე, რა მიზეზითაც შოუში მონაწილეობის მისაღებად შეარჩიეს.

„მითხრეს, რომ ეთერში უნდა მეღიარებინა, რომ „გეი“ ვარ, ოღონდ ეს „ბარის“დაწყებიდან ორი კვირის მერე უნდა მეთქვა. ისიც მითხრეს, რომ პრობლემა ამის გამო არ შემექმნებოდა გადაწყვეტილი იყო ისიც, რომ ერთი თვის მანძილზე, მიუხედავად ხალხის მიერ გამოგზავნილი ეს-ემეს-ებისა, მე მაინც დავრჩებოდი პროექტში და სკამზე არ დამსვამდნენ. თავად შემიქმნეს ასეთი იმიჯი. გადამიღეს ქუდი. მერე შაბათიც მოვიდა. ლაივ-შოუმდე სამჯერ გამიყვანეს გვერდზე, მეკითხებოდნენ, მზად ხარო? ამ კითხვაში კი იმას გულისხმობდნენ, რომ როდესაც ხოშტარია საკუთარი თავის დახასიათებას მომთხოვდა, ღიად უნდა მეთქვა ჩემი განსხვავებული სექსუალური ორიენტაციის შესახებ, რაც გავაკეთე კიდეც“19.

საჯარო აღიარებიდან რამდენიმე საათის გასვლის შემდეგ პროექტის მონაწილეს შოუ დაატოვებინეს.

მიზეზებზე საუბრისას „რუსთავი 2“-ის ხელმძღვანელობა ორ საკითხზე აკეთებდა აქცენტს: ერთი, რომ ამ ქამინაუთით შოუს მონაწილემ არათანაბარ პირობებში ჩააყენა თამაშის სხვა მონაწილეები („ჯეო-ბარი“არის გადაცემა, რომელიც პოზიტიური კუთხით უნდა წარმოაჩენდეს ახალგაზრდებს. ერთი ადამიანის სოციალური პრობლემა არ უნდა იდგეს უფრო მაღლა და არ უნდა იქცევდეს საზოგადოების უფრო დიდ ყურადღებას“) და მეორე – რომ მათთვის (ტელევიზიის ხელმძღვანელობისთვის) „მორალური ფასეულობები გაცილებით მაღლა დგას კომერციულ დაინტერესებაზე“.

თუ ზედაპირულად მაინც გავაანალიზებთ გამოხმაურებას, რაც პაკო ტაბატაძის საჯარო „ქამინაუთსა“და გადაცემიდან მის გაძევებას მოჰყვა, ადვილი შესამჩნევია, რომ ჰომოფობთა გაღიზიანების ძირითადი მიზეზი კონკრეტული ადამიანი ან მისი ქცევა კი არა, ზოგადად სწორედ ამ საკითხის საჯარო სივრცეში შემოტანას უკავშირდება:

„რა თქმა უნდა, კატეგორიულად მიუღებელია ასეთი ადამიანების ეკრანზე გამოჩენა. ისე გამოჰყავთ ეს ადამიანები, რომ საცოდავები არიან და ჩვენ მათ მიმართ სიბრალული უნდა გაგვიჩნდეს. არავითარ შემთხვევაში! კი არ უნდა წავახალისოთ და ტაში დავუკრათ მათ ქმედებებს, საზოგადოება იმაზე უნდა მსჯელობდეს, თუ როგორ ბედავს ასეთი ადამიანი, რომ თავისი მახინჯი სექსუალური ორიენტაცია საზოგადოების დასანახი გახადოს და ამ ქმედებას რეკლამა გაუკეთოს“. 20

შესაბამისად, აგრესიის კონკრეტული ადრესატები ხდებიან არა თავად ლგბტ ადამიანები (ისინი ისედაც ცოდვილები და/ან ავად-მყოფები არიან),არამედ ისინი, ვინც საჯარო სივრცეს უთმობს მათ ან ამ თემასთან დაკავშირებულ საკითხებს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და დეფიციტურია სივრცე, რომელიც ამ თემაზე ორი ან რამდენიმე განსხვავებული მოსაზრების ერთდროულად წარმოჩენისა და დისკუსიის, კამათის საშუალებას იძლევა. ჰაინრიხ ბიოლის ფონდი ერთ-ერთი იმ ორგანიზაციათაგანია, ვინც ჯერ კიდევ წლების წინ სრულიად დახშულ, ქსენოფობიურ სივრცეში რეგულარული საჯარო დებატების ორგანიზებით ამგვარი მიკროსივრცის შექმნას ახერხებდა.

20 მაისს სწორედ ასეთი მიზანმიმართული აგრესიის ობიექტი გახდა ჰაინრიხ ბიოლის ფონდიც, რომელმაც საჯარო დებატებისათვის გამოყოფილი სივრცე ამჟამად ჰომოფობიის თემას დაუთმო. „საჯარო სივრცის ცოდვისგან განწმენდის“ მცდელობად უნდა მივიჩნიოთ გამართული საჯარო დებატების ჩაშლის მცდელობაც „მართლმადიდებელ მშობელთა კავშირის“ წევრთა მხრიდან, რომლებიც ჩვენს გაძევებას ითხოვდნენ დარბაზიდან:

„ჩვენ, როგორც რიგითი დამსწრეები, მოგიწოდებთ ამ შეხვედრის ორგანიზატორებს, რომ ეს უზნეო ადამიანები გააძევოთ შეხვედრიდან, ბისექსუალები, თავიანთი ვაი-ადვოკატებით“.

ფონდის წარმომადგენლებისა და დისკუსიაზე მოსული ადამიანების წყალობით „ჩვენ“ ამჯერად უმრავლესობა აღმოვჩნდით და მიუხედავად იმისა, რომ ამ ადამიანებმა მაინც მოახერხეს დისკუსიისათვის განკუთვნილი დროის „შეჭმა“ დამსწრე-მონაწილეთა შეურაცხყოფისა და პატარ-პატარა პროვოკაციების წყალობით, დისკუსია მაინც შედგა

ეს ადამიანები ალბათ ნაკლებად აცნობიერებენ, რომ სწორედ ძალადობის ხილული დემონსტრირება ზრდის დისკრიმინაციის მოწინააღმდეგეთა რიცხვს და არა ჰომოფილთა სიმრავლე.

 

შენიშვნები:

 

  1. რაც შეეხება ლესბოსურ ურთიერთობებს, ქალი ამოვარდნილი იყო ომოსექსუალობის ზოგადი კონცეფციიდან (ტერმინი ჰომოსექსუალობა ხოლოდ მამაკაცთან მიმართებაში იხმარებოდა) და მხოლოდ სამედიცინო ოტექსტში განიხილებოდა. ტერმინი „ლესბოსელი“ კი უმეტეს შემთხვევაში ანაცვლებული იყო სამედიცინო დიაგნოზით, როგორც სექსუალური ოტივაციის ფსიქოპათოლოგია ან შიზოფრენიის ერთ-ერთი ფორმა.

 

  1. წერილის გამოქვეყნებიდან 2 თვის შემდეგ, გერმანიაში მოწყობილ „გრძელი ანების ღამეს“, მიუხედავად ნაცისტების და უშუალოდ ჰიტლერის წინაშე ამსახურებისა, თითქმის მთლიანად ეწირებიან ერნსტ რომი და მასთან აახლოებული პირები. თუმცა, გორკის წინასწარმეტყველების საპირისპიროდ, აშიზმი ამით არ გამქრალა გერმანიაში, ისევე, როგორც ჰომოსექსუალთა იცხვი არ შემცირებულა „საბჭოთა მოქალაქეთა“ შორის.

 

  1. И.С.Кон. Сексуальная культура в России. Клубничка на берёзе.

 

  1. „საქართველოს რესპუბლიკა“, № 140, 21 ივლისი, 2007. „ფერადოვანი“ აღლუმი ბილისში?! ეს იდეა კანცელარიიდან მოდისო…“

 

  1. „ალია“, №83(2056), 19-20 ივლისი, 2007. „მთავრობას ამ აღლუმის ჩატარებით ვროსაბჭოდან დიდი ფულის მიღება სურს“.

 

  1. „ასავალ-დასავალი“, 30 ივლისი-5 აგვისტო, № 31 (673), 2007. „საქართველოში ეი-აღლუმისათვის სხვადასხვა ქვეყნიდან 5 000 გეის ელოდებოდნენ“, ნტერვიუ ზაზა გაბუნიასთან.

 

  1. ჰომოფობიური ტენდენციების კრიტიკის თვალსაზრისით გამოირჩევა აქართველოში გამომავალი ინგლისურენოვანი პერიოდიკა („Georgia Today“ da The Messenger“) და „24 საათი“. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს ჟურნალი „ცხელი შოკოლადი“, რომელმაც შეიცვალა პროფილი (თავდაპირველად ურნალი მხოლოდ საინფორმაციო-გასართობ ხასიათს ატარებდა) და აქტიურად ეხმაურება ქვეყანასა თუ მსოფლიოში მიმდინარე სოციო-პოლიტიკურ ოვლენებს. თუ გავითვალისწინებთ ქართულენოვან მედიასივრცეში (და არა ხოლოდ ამ სფეროში) არსებულ დეფიციტს ლიბერალური ფასეულობებისა დაღირებულებების თვალსაზრისით, „ცხელმა შოკოლადმა“ სწორედ ის ნიშა აიკავა, რასაც აქტიური სამოქალაქო პოზიცია ჰქვია. რადიო „მწვანე ტალღამ“ ალკე გადაცემა მიუძღვნა ჰომოფობიის, როგორც სოციალური პრობლემის, ემას. ჟურნალ “სოლიდარობაში“ გამოქვეყნებული დისკუსიის მასალებში,ჰომოფობიური ტენდენციების კრიტიკის გარდა, ხაზგასმული იყო ჰომოფობიის ართვის აუცილებლობა და საჭიროება ადამიანის უფლებების მონიტორინგზე ომუშავე ინსტიტუციებისა და ორგანიზაციების საქმიანობის სფეროში.

 

  1. ჟურნალი „ცხელი შოკოლადი“, №29, ივნისი, 2007. „ცოდნა ვერსუს უმეცრება და ტოლერანტობა ვერსუს ჰომოფობია“, ავტორი ლელა გაფრინდაშვილი;

 

  1. საქართველოში ლგბტ უფლებების დამცველი ორგანიზაციის (ფონდი ინკლუზივი) მონაწილეობა აქციის საორგანიზაციო პროცესში საზოგადოების იდმა ნაწილმა, მედიის იერ გავრცელებული არასწორი ინფორმაციის გამო, ეიაღლუმის ჩატარების მცდელობად აღიქვა. მედიაში აგორებულმა ომოფობიურმა ტალღამ აქციის ჩაშლა გამოიწვია.

 

 10.ჟურნალი „რეიტინგი“, 23 ივლისი, №29, 2007. „ცნობილი ქართველები პრეცედენტო ჰომოსექსუალთა აღლუმის მოლოდინში“.

 

  1. „ახალი თაობა“, № 202(4219), 25.07.2007. „თბილისში გეი-აღლუმების ჩატარება აუშვებელია!“. გულიკო ბალაძე.

 

  1. „მამუკა გიორგაძე იმედოვნებს, ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობები გეიაღლუმის ორგანიზატორთა პროპაგანდის მსხვერპლნი არ გახდებიან“. ინტერპრესნიუსი. 25.07.2007.

 

13.„საქართველოს რესპუბლიკა“. №142, 25 ივლისი, 2007. „ცისა ფერს… ვაი ამისთანა ფერს!“. ხათუნა ჩიგოგიძე.

 

14.„საქართველოს რესპუბლიკა“, №140. 21 ივლისი, 2007. „ფერადოვანი“ აღლუმი თბილისში?! ეს იდეა კანცელარიიდან მოდისო…“. მაია ხორგუაშვილი.

 

15.„ახალი თაობა“, № 202(4219), 25.07.2007. „თბილისში გეი-აღლუმების ჩატარება დაუშვებელია!“. გულიკო ბალაძე.

 

16.„ახალი თაობა“, № 196(4213), 19 ივლისი 2007. „თბილისში მამათმავლებს აღლუმს არ ჩავატარებინებ! პიდარასტებს არჩევნებში მონაწილეობის მიღების უფლება უნდა აეკრძალოთ“. თეა მარხვაიძე

 

  1. „ახალი თაობა“, № 206(4223), 2007. „სააკაშვილი და ოქრუაშვილი საიდუმლო შეხვედრებს ევროპაში მართავენ“. ინტერვიუ ელიზბარ ჯაველიძესთან.

 

18.„ახალი თაობა“, № 199, 22-28 ივლისი, 2007. უავტორო. თბილისში ცისფერთა აღლუმი გაიმართება.

 

19..პაკო ტაბატაძე შესაძლოა, სტრასბურგამდე მივიდეს. ეკა ქევანიშვილი http://www.humanrights.ge

 

20.ჟურნალი „სარკე“. 24-30 ოქტომბერი, 2007. „მამა მიქაელი: „ბარის“ მონაწილეები და ავტორები საშინლად დაისჯებიან“. ავტორი რუსუდან ადვაძე.

აბერაცია სექსუალური [ლათ. aberratio – გადახრა, გადაცდენა] – იხმარება ნორმისაგან ინდივიდუალური განსხვავებულობის აღსანიშნავად. სექსუალური გადახრა, გარყვნილება.

აბსტინენცია სქესობრივი [ლათ. abstinentia – სექსუალური თავშეკავება] – სექსუალური აქტივობის იძულებითი ან შეგნებული დაქვეითება ინდივიდუალურ მოთხოვნილებაზე დაბლა. (იხ. სექსუალური დეპრივაცია, სექსუალური შეკავებულობა, შეკავება).

აგრესია [ლათ. aggressio – თავდასხმა, შეტევა] – ინდივიდუალური ან კოლექტიური ქცევა, მოქმედება, რომელიც მიმართულია მეორე ადამიანის ან ადამიანთა ჯგუფისათვის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ზიანის მიყენებისაკენ….

ავერსია სექსუალური
[ფრანგ. aversion – ზიზღი] – სექსუალური პარტნიორისადმი უარყოფითი დამოკიდებულება. სექსუალური დისფუნქციის ერთ-ერთი უმძიმესი ფორმა, ლიბიდოს საპირისპირო მდგომარეობა.

ავტოფელაცია [ბერძნ. autos – თვით, fello – წოვა) – საკუთარი სასქესო ასოს ალერსი ორალურად.

ადიულტერი [ფრანგ. adultere – მრუშობა] – ცოლ-ქმრული ღალატი. (იხ.ქორწინებისგარე სქესობრივი კავშირები)

ალგოლაგნია [ბერძნ. algos ტკივილი + lagneia ავხორცობა] – სექსუალური პარტნიორისათვის ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ტკივილის მიყენებით მოგვრილი კმაყოფილება (სიამოვნება) (არსებობს აქტიური ალგოლაგნია ანუ სადიზმი, ძალადობა, ეროტიული ტირანიზმი და პასიური ალგოლაგნია ანუ მაზოხიზმი, პასივიტიზმი).

ალგომანია, ალგოფილია [ბერძნ. algos ტკივილი + mania ვნება, სიგიჟე, philia სიყვარული] – იხ.მაზოხიზმი.

ამური [ლათ. amor – სიყვარული), ძველ რომაულ მითოლოგიაში სიყვარულის ღმერთი, ასევე ცნობილი როგორც კუპიდონი, ქალღმერთ ვენერას შვილი. ძველბერძნულ მითოლოგიაში – ეროსი (აფროდიტასა და არესის შვილი. ¨თავისი ისრით ის არა მარტო ქალ-ვაჟის, არამედ მამაკაცთა გულებსაც კოდავდა (ჰომოსექსუალობა)).

ამფეტამინები – აღმგზნები ნივთიერება, რომლის ზემოქმედების შედეგადაც ჩნდება ამაღლებული განწყობილება და ეიფორია. შეყვარებულობის პერიოდში, ტვინზე ზემოქმედებას ახენს ფენილეთილამინი და ასევე, შესაძლებელია დოპამინი და ნორეპირეფრინი. შეყვარებულობის პერიოდი დიდხანს არ გრძელდება. ბოლოს და ბოლოს, ორგანიზმი ტოლერანტულად რეაგირებს (ეჩვევა) ამ ნივთიერებებს და მათი ზემოქმედება თანდათან სუსტდება. ზოგიერთი ადამიანი გადაქცეულია ¨სასიყვარულო ეიფორიის მოყვარულად¨, რომელსაც მუდმივად აქვს სურვილი შეყვარებული იყოს. ამიტომაც ისინი დაცილების შემთხვევაში, სასწრაფოდ ეძებენ სხვა პარტნიორს.

ამბისექსუალობა [ბერძნ. amphi წინსართი, რომელიც აღნიშნავს ორმაგობას + სექსუალობა] – იხ.ჰერმაფროდიტიზმი, ბისექსუალობა.

ანაფროდიზია [ბერძნ. an უარყ. ნაწილაკი, aphrodisia სიყვარულით ტკბობა, ნეტარება] – იხ.ფრიგიდულობა.

ანდროგენი [ბერძნ. andros მამაკაცი, genes მშობელი, შემქმნელი] – მამაკაცის სასქესო ჰორმონები (ტესტოსტერონი, ანდროსტერონი და ა.შ.), რომელიც იწვევს ორგანიზმის მასკულინიზაციას (გამამაკაცურებას).

ანდროგინი [ბერძნ. androgynos – ორსქესოვანი, andros – კაცი და gyne – ქალი) – მესამე სქესი (მითიური არსება), რომელსაც არ შეიძლება ვუწოდოთ ქალი ან კაცი. პლატონის ¨ნადიმში¨ მოთხრობილია, რომ ძველად ყველა ადამიანი ანდროგინი იყო – ორსქსესიანი და მრგვალი (თუ სრული, რადგან ¨მრგვალი¨ ძველებისათვის სრულყოფილებას ნიშნავდა). ანდროგინები ყოველთვის ბედნიერნი, თვითკმარი არსებები იყვნენ, არაფერს არ სთხოვდნენ ღმერთებს, არ სწირავდნენ მსხვერპლს, რაც ასუსტებდა ღმერთების ძალაუფლებას. ღმერთებს არ სჭირდებოდათ ამგვარი ძლიერი ადამიანები და ამიტომ, ზევსმა მახვილით ორად განკვეთა ანდროგინები. როდესაც მან ყველა ანდროგინი აჩეხა, თვითეულმა ნახევარმა დაიწყო მეორე ნახევრის ძებნა. იმ ნახევრებმა, ვინც ერთმანეთი მოძებნა///

ანდროგინია [ბერძნ. androgynos ორსქესოვანი – andros კაცი, gyne ქალი] – ინდივიდისათვის დამახასიათებელი ერთდროულად მამაკაცური და ქალური თვისებები. ფსიქოლოგიური

ანდროფილია [ბერძნ. andros კაცი, philia სიყვარული] – მამაკაცური ჰომოსექსუალობის ნაირსახეობა, ლტოლვა მოზრდილი (უფროსი) მამაკაცების მიმართ.

ანდროლოგია [ბერძნ. andros კაცი, logos მოძღვრება] – მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის მამაკაცის ორგანიზმის ფიზიოლოგიასა და პათოლოგიას.

ანდროფობია [ბერძნ. andros კაცი, phobos შიში, სიძულვილი] – მამაკაცების სიძულვილი.

ანესთეზია სექსუალური [ბერძნ. anaisthesia უგრძნობლობა] – სექსუალური უგრძნობლობა, ქალის სექსუალური სიცივე – სქესობრივი ლტოლვის უქონლობა (იხ.ფრიგიდულობა)

ანორგაზმია [ბერძნ. an უარყ. ნაწილაკი, orgasmus, orgao აღგზნებული ვარ] – ორგაზმის არარსებობა სესქუალური აქტის დროს. ანსხვავებენ ანორგაზმიის სამ ხარისხს: 1. ორგაზმის არარსებობა, თუმცა სქესობრივი აქტს სასიამოვნო განცდები ახლდა თან. 2. სექსუალური აქტი სულერთია///, აღგზნება და დაკმაყოფილება არ შეინიშნება. 3. სქესობრივი აქტი არასასიამოვნოა და თან ახლავს მძიმე შეგრძნებები.

ანთროპომეტრია სექსუალური [ბერძნ. anthropos ადამიანი, metreo ვზომავ] – გაზომვის მეთოდებისა და ხერხების ერთობლიობა, ადამიანის სექსოლოგიური გამოკვლევის დროს.

ასექსუალურობა
[ბერძნ. an უარყ. ნაწილაკი] – სექსუალური ლტოლვის არარსებობა მოზრდილ ადამიანებში.

ასფიქსოფილია [ასფიქსია [ბერძნ. an უარყ. ნაწილაკი, sphyxis პულსი] – სუნთქვის შეჩერება, გაგუდვა + philia სიყვარული] – დახრჩობა, გაგუდვა სექსუალური პარტნიორის მონაწილეობით (იხ.სადომაზოხიზმი). გაგუდვის გარკვეულ ეტაპზე, ზოგიერთ მამაკაცს აღენიშნება ძლიერი ერექცია. საკმაოდ საშიში მეთოდია!

ავტოკასტრაცია [ბერძნ. autos თვით + ლათ. castratio დასაჭურისება, სასქესო ჯირკვლების ამოკვეთა] – საკუთარი თავის კასტრაცია (მაგ. შიზოფრენიით დაავადების დროს)

ატრაქციულობა [ლათ. attrahere მიზიდვა] – ემიოციური მიმზიდველობა, სიმპათია; ეროტიული ატრაქციულობა – ეროტიკული მიმზიდველობა.

ავტოეროტიზმი [ბერძნ. autos თვით + eros, erotos სიყვარული] – საკუთარი თავისაკენ მიმართული სექსუალური ლტოლვა, საკუთარი სხეულის აღქმა სექსუალურ ობიექტად. (იხ.ნარცისიზმი)

აფროდიზიაკა [ბერძნ. aphrodisia სიყვარულით ტკბობა, ნეტარება] – ნივთიერება, რომლებიც ასტიმულირებს სექსუალურ ლტოლვას და იწვევს აღგზნებას (სასქესო ჰორმონები და სხვ.)

აფროდიზიომანია [აფროდიზაიკა + ბერძნ. mania ვნება, სიგიჟე] – ფსიქიკის ავადმყოფური ფიქსაცია აღმგზნები საშუალებების ძიებაზე დაქვეითებული სქესობრივი შესაძლებლობების შემთხვევაში.

აფროდიტე
[ბერძნ. afros ქაფი] – ძველ ბერძნუულ მითოლოგიაში სიყვარულისა და სილამაზის ქალღმერთი.

ანანიზმი (ბიბლიური პერსონაჟის ანანის მიხედვით. სინონიმები – იპსაცია, მასტურბაცია, ხელმრუდობა) – ეროგენული ზონების ხელოვნური გაღიზიანება (უფრო ხშირად სასქესო ორგანოებისა) სექსუალური დაკმაყოფილებისათვის. ძირითადად თავს იჩენს სქესობრივი მომწიფების პერიოდში და სქესობრივი ცხოვრების დაწყებისას ქრება. პირველ რიგში, დაკავშირებულია ბიოსოციალური დისჰარმონიასთან, რაც განპირობებულია იმით, რომ სექსუალური მომწიფება წინ უსწრებს პიროვნების სოციალურად ჩამოყალიბებას. აქედან გამომდინარე, ანანიზმს მიმართავენ იმისათვის, რომ შეამცირონ ბიოლოგიური მოთხოვნილებით გამოწვეული ფიზიოლოგიური დისკომფორტი, რადაგან არ შეუძილიათ ეს მოთხოვნილება ადექვატური გზით დაიკმაყოფილონ.

ანანოფობია (ანანიზმი + ბერძნ. phobos შიში, სიძულვილი) – აკვიატებული შიში ანანიზმის მავნებლობის შესახებ. უფრო ხშირად მამაკაცებს ახასიათებთ – ერექციის დაკარგვისა და იმპოტენციის აკვიატებული შიში, როგორც ანანიზმის ერთგვარი ¨საზღაურისა¨. ანანოფობიის წარმოშობასა და გავრცელებას ხელს უწყობს სექსუალური გაუნათლებლობა და სქესობრივი აღზრდის დაბალი დონე.

ბისექსუალურობა [ლათ. bis ორჯერადი, sexualis სასქესო, სქესობრივი] –  ფართო მნიშვნელობით ორივე სქესისათვის დამახასიათებელი თვისებების ფლობა (ანდროგინია), ვიწრო გაგებით – სქესობრივი ლტოლვა ორივე სქესის წარმომადგენელთა მიმართ.

ბერსრანიზმი – (იგივე ნეკროსადიზმი) სქესობრივი გარყვნილება, რომელიც მჟღავნდება ნეკროფილიისა და სადიზმის ერთდროულ არსებობაში. ბერსრანიზმი გამოიხატება ადამიანის სქესობრივ ლტოლვაში გვამების მიმართ და მათ წვალებაში. სახელწოდება დაკავშირებულია სერჟანტ ბერტრანთან, რომლის შემთხვევაც აღწერილია რ.კრაფტ-ებინგომის წიგნში ¨სქესობრივი ფსიქოპათია¨. ბერტრანი სასაფლაოზე თვალებს ჩიჩქნიდა გვამებს, და ამის ნიადაგზე განიცდიდა სქესობრივ აღგზნებას, ხშირად სქესობრივ კონტაქტსაც ამყარებდა გვამებთან. დაავადება ძალზე იშვიათად გვხვდება.

ბესტიალიზმი [ლათ. bestia – ცხოველი] იხ.ზოოფილია

ბინარული [ფრანგ. binaire] – ორი ნაწილისაგან შემდგარი, ორმაგი.

ბიორითმები სექსუალური – სქესობრივი აქტივობის ინდივიდუალური რიტმული ცვლილებები, რომელიც დამოკიდებულია, როგორც გარემო, ასევე ასაკობრივ ფაქტორებზე, კონსტიტუციონალურ თავისებურებებზე და სოციალურ პირობებზე. სექსუალური ბიორიტმის რეგულაცია ხორციელდება ნერვული და ენდოკრინული სისტემის მეშვეობით.

ბოვარიზმი (გუსტავ ფლობერის ¨მადამ ბოვარის¨ მთავარი პერსონაჟის სახელის მიხედვით) – სენტიმენტალური, სასიყვარულო შინაარსის რომანტიული ოცნებები, რომლებიც ახასიათებს ზოგეირთ ფსიქოპათოლოგიურ მდგომარეობას.

გამეტები [ბერძნ. gamete მეუღლე] – განაყოფიერების უნარის მქონე მომწიფებული სასქესო უჯრედები.

გეიშა
– ძველ აღმოსავლეთში გეიშებს უწოდებდნენ, როგორც წესი, ლამაზ და ყოველმხრივ განათლებულ ქალებს. არსებობდა სპეციალური სკოლები გეიშებისათვის, სადაც მათ ასწავლიდნენ ლიტერატურას, მუსიკას, ცეკვას, ლამაზად ჩაცმისა და სალონური საუბრების ხელოვნებას. იპონიაში, ყოველ შეძლებულ მამაკაცს ჰყავდა ცოლი, რომელიც უძღვებოდა საოჯახო მეურნეობას და ზრუნავდა ბავშვების აღზრდაზე, და გეიშა, რომელთანაც ფიზიკურად და ინტელექტუალურად ¨ისვენებდა¨. გეიშები სპეციალურ სამოსს ატარებდნენ, ხოლო სახეს ტრადიციული ნიღაბით იფარავდნენ. იაპონიაში დღემდე არსებობს გეიშების ინსტიტუტი. მეძავებისაგან განსხვავებით, გეიშების მამაკაცთან ურთიერთობის საფუძველს სექსუალური კავშირი არ წარმოადგენს.

გენდერი – სოციალური სქესი, განსხვავება მამაკაცსა და ქალს შორის, რომელიც განპირობებულია არა ბიოლოგიური, არამედ სოციალური პირობებით (სპეციფიური სოციალური ფუნქციები საზოგადოებაში, კულტურული სტერეოტიპები და ა.შ.).
ბიოლოგიური სქესისაგან განსხვავებით, გენდერი სქესის სოციალურ განზომილებას წარმოადგენს – ერთგვარ სოციოკულტურულ ფენომენს, რომელიც ასახავს მამაკაცად და ქალად ყოფნის თავისებურებებს ამა თუ იმ საზოგადოებაში. მაგ. მამაკაცს შეიძლება ჰქონდეს სოციალური როლი, რომელიც ტრადიციულად ქალის როლია (მაგ. ბავშვების მოვლა და დიასახლისობა) ამ საზოგადოებაში, მაგრამ ეს ქცევა მას ფიზიკურად ნაკლებად მამაკაცურს სულაც არ ხდის. მამაკაცისა და ქალის სოციალურ როლებს თავად საზოგადოება ქმნის, მისთვის დამახასიათებელი კულტურული ნორმებითა და ფასეულობებით.

გენიტალიები [ლათ. genital is დაბადებასთან დაკავშირებული] – სასქესო ორგანოები.

გენიტალგია [ლათ. genital is დაბადებასთან დაკავშირებული, სასქესო + ბერძნ. algos ტკივილი] – ტკივილის შეგრძნება სასქესო ორგანოების მიდამოებში კოიტუსის ან მისი დამთავრების შემდეგ.

გენოტიპი [ბერძნ. genos გვარი, დაბადება, წარმოშობა + typos ანაბეჭდი, ნიმუში, ტიპი ] – ორგანიზმის ყველა გენის ერთობლიობა, ორგანიზმის მემკვიდრეობითი საფუძველი.

გერონტოფილია [ბერძნ. geron (gerontos) მოხუცი, + philia სიყვარული] – სქესობრივი ლტოლვა მიმართული ასაკოვანი, მოხუცი ადამიანების მიმართ.

გინეკომასტია [ბერძნ. gyne (gynaicos) ქალი, + mastos მკერდი] – სარძევე ჯირკვალის გადიდება მამაკაცებში. ხშირ შემთხვევაში თავს იჩენს სქესობრივი მომწიფების პერიოდში. ეს გამოწვეულია ტესტოსტერონისა და ესტროგენების რაოდენობის ზრდით და მათი ზემოქმედებით სარძევე ჯირკვლების ქსოვილებზე. ანსხვავებენ ნამდვილ და ცრუ გინეკომასტიას. ნამდვილი გინეკომასტია ვითარდება სარძევე ჯირკვლების ჯირკვლოვანი ქსოვილის ზრდის ხარჯზე, ცრუ – განპირობებულია სარძევე ჯირკვლების მიდამოებში ცხიმოვანი ქსოვილის დაგროვებით.

გინეკოფილია, გინეკომანია [ბერძნ. gyne (gynaicos) ქალი, + mania ვნება, სიგიჟე] – მამაკაცის ჰიპერსექსუალურობა, რომელიც ხასიათდება ახალ-ახალ პარტნიორებთან (ქალებთან) სქესობრივი კავშირის დამყარების შეუკავებელი სწრაფვით.

გონადები [ბერძნ. gone თესლი + aden] – სასქესო ჯირკვლები, რომლებიც წარმოქმნიან სასქესო პროდუქტებს (კვერცხებს, სპერმატოზოიდს).

გონადური სქესი – მისი იდენტიფიცირება ხდება სქესობრივი კუთვნილების ძირითადი მაჩვენებლით – სასქესო ჯირკვლების ჰისტოლოგიური აგებულებით.

დათრგუნული სქესობრივი ლტოლვა (ლიბიდო, დსლ) – სქესობრივი აქტივობის დაბალი დონე, შერწყმული მის მიმართ ინტერესის სუბიექტურ არარსებობასთან; ამ შემთხვევაში ლტოლვა აღნიშნავს სექსუალურ სიზმრებსა და ფანტაზიებს, ეროტიული სიუჟეტების მიმართ ყურადღების გამახვილებას. სექსუალური აქტივობისადმი ცნობიერ სწრაფვას, პოტენციური პარტნიორებისადმი ყურადღებას და ფრუსტრაციის განცდას, თუ სექსი მიუღწეველია. დსლ-ს დროს ადამიანს დაქვეითებული აქვს სექსუალური ქცევის დაწყების ინტერესი და ის საერთოდ არ რეაგირებს პარტნიორის სექსუალურ სტიმულებზე, თუმცა დრო და დრო შეიძლება უხალისოდ “დანებდეს” პარტნიორის სურვილს, რათა შეინარჩუნოს ნორმალური ურთიერთობა.
დსლ-ს დროს ძირითადად შენარჩუნებულია სქესობრივი ცხოვრების შესაძლებლობა (ფიზიოლოგიურ პლანში), თუმცა ამ დარღვევას ზოგჯერ თან ახლავს ერთი ან რამდენიმე სხვა დარღვევა. დსლ შეიძლება იყოს პირველადი (ე.ი. სულ თავიდან გამოვლენილი) ან მეორადი, რომელიც ან მუდმივია, ან სიტუაციური. ამ დარღვევის სიხშირე ზუსტად უცნობია;
სულ ახლო წარსულში აშშ-ს სექსოთერაპიის კლინიკებში გსლ-ს გამო ბევრი ადამიანი აკითხავდა. ყოველი 10-დან 3 შემთხვევა (Lief, 1977; Schover, Lo Piccolo, 1982; Leiblum, Rosen, 1988).
დსლ-ს მიზეზი შეიძლება იყოს როგორც ორგანული, ისე ფსიქოლოგიურიც, მათ შორის ჰორმონალური უკმარისობა, ალკოჰოლიზმი, თირკმელის უკმარისობა, ნარკოტიკების ხმარება და მძიმე ქრონიკული დაავადებანი. დსლ-ს შემთხვევათა უმრავლესობას, როგორც ჩანს, ფსიქო-სოციალური წარმომავლობა აქვს: მას წინ უსწრებს დეპრესია, სექსუალური ტრავმები, საკუთარი გარეგნობით უკმაყოფილება, ან არასაკმარისი თვითშეფასება, პიროვნებათშორისი მტრობა და პარტნიორებს შორის ლიდერობისათვის ბრძოლა. ზოგიერთ შემთხვევაში დსლ ვითარდება უკვე არსებულ სქესობრივი დარღვევების ფონზე. მაგალითად, თუ მამაკაცს იმპოტენციასთან ერთად უვითარდება სექსის მიმართ ინტერესის დაქვეითება, მაშინ ეს ეხმარება მას განერიდოს სექსუალური წარუმატებლობის ისეთ უსიამოვნო შედეგებს, როგორიცაა სირცხვილი, შიში, თვითპატივისცემის დაკარგვა და ფრუსტრაცია.

დევიაცია [ფრანგ. deviation გადახრა, გამრუდება] – ნორმიდან გადახრა.

დევიაცია სექსუალური – გადახრა სექსუალური ქცევის მისაღები (მოცემული ეთნიკური კულტურის ფარგლებში) ნორმებიდან, როცა სექსუალური აღგზნება ან ორგაზმი მიიღწევა ატიპური ან არსებული კულტურით დაუშვებელი ქმედებების შედეგად. სექსუალური დევიაცია კლასიფიცირდება როგორც გადახრა ა) ლტოლვის ობიექტთან მიმართებაში (პედოფილია, ეფებოფილია, გერონტოფილია, ზოოფილია, ფეტიშიზმი, ტრანსვესტიზმი, ტრანსექსუალობა, ინცესტი, ნარცისიზმი, პიგმალიონიზმი, ნეკროფილია და სხვ.) და ბ) ლტოლვის გამოხატვის ფორმაში (სადიზმი, მაზოხიზმი, ექსჰიბიციონიზმი, ვუაიერიზმი და ა.შ.). ხშირად, სექსუალურ დევიაციას განსაზღვრავენ როგორც სექსუალური ქცევის მისაღები ფორმიდან ნებისმიერ გადახრას. ამასთან, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ საზოგადოების დამოკიდებულება სექსუალური ქცევის სხვადასხვა ფორმებთან (ანუ მისი ნორმების განსაზღვრა) იცვლებოდა სხვადასვხვა კულტურისა და ეპოქის საზოგადოებებში. დამოკიდებულება სექსუალურ დევიაციებთან საკმაოდ შემწყნარებლური იყო შუასაუკუნეებამდე, მოგვიანებით კი მკვეთრად შეიცვალა. შუასაუკუნეებში განსხვავებული სექსუალური ქცევის ეშმაკისეულად ითვლებოდა. დღემდე, განსხვავებულ სექსუალურ ქცევას სხვადასხვაგვარად აფასებენ სხვადასხვა ქვეყანასა და კულტურაში.
არსებსობს სექსუალური დევიაციის მიზეზების ახსნის სხვადასხვა თეორიები (თანდაყოლილი დარღვევები, ენდოკრინული და ორგანული დაზიანებები, დაავადებების შედეგი და ა.შ.), მაგრამ ბოლომდე არც ერთი არ ხსნის მათი წარმოშობის ბუნებას. პრაქტიკაში, როგორც წესი, შეინიშნება რამდენიმე ფაქტორის კომპლექსური ზემოქმედება.
სექსუალური დევიაციის არსებობამ შეიძლება ძლიერი ზემოქმედება იქონიოს ადამიანის პიროვნებაზე. იმის გაცნობიერება, რომ პიროვნებას განსხვავებული ქცევა ან შეგრძნებები ახასიათებს, ხშირად იწვევს შინაგანი კონფლიქტის წარმოშობას, რომლის სიძლიერეც განისაზღვრება საზოგადოების დამოკიდებულებით ამა თუ იმ ტიპის დევიაციასთან. თუ ადამიანი ვერ შეძლებს გაუმკლავდეს შინაგან კონფლიქტს, ამან შეიძლება მიიყვანოს ნევროტიზაციამდე ან ფსიქოპათიზაციამდე. ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია კონსულტაციები და მკურნალობა ექიმ-სექსოლოგთან.

დენდროფილია [ბერძნ. dendron ხე + philia სიყვარული] – პიგმალიონიზმის ერთ-ერთი ფორმა, სადაც ფეტიშის როლს ხე ან ხის ნაკეთობები ასრულებს.

დეტერმინიზაცია სქესის
[ლათ. determino განვსაზღვრავ] – გარემო და მემკვიდრეობითი (გენეტიკური) ფაქტორების ერთობლიობა, რაც განაპირობებს სქესობრივი დიფერენციაციის საბოლოო რეზეულტატს. ანუ პირველადი და მეორადი სასქესო ნიშნებისა და სქესობრივი თვითშეგნების (რომლის ძირითადი კომპონენტებია – ფსიქოსექსუალური ორიენტაცია, სექსუალური პარტნიორის არჩევა და ინდივიდის მიერ საკუთარი სექსუალური როლის არჩევა) განვითარება.

დეტუმენსცენცია
[ლათ. de თავსართი, რომელიც აღნიშნავს შეცვლას, + tumesco გაბერვა, გასივება] – ერექციის შეწყვეტა ეაკულაციისა და ორგაზმის შემდეგ.

დეფემინიზაცია
[ლათ. de თავსართი, რომელიც აღნიშნავს მოცილებას, დაშორებას, შეცვლას, + ფემინიზაცია] – ბიჭებში ხასიათისა და ქცევის ქალური ფორმების გადალახვის პროცესი, რომელიც ძირითადად აღზრდის პროცესში მხოლოდ ქალების გარემოცვაში ყოფნითაა გამოწვეული.

დეფლორაცია [ლათ. de თავსართი, რომელიც აღნიშნავს მოცილებას, დაშორებას, შეცვლას, + flos, floris ყვავილი, ახალგაზრდობა, სიქალწულე] – საქალწულე აპკის დარღვევა. როგორც წესი, საქალწულე აპკის მთლიანობა პირველი სექსუალური კონტაქტის დროს ირღვევა. თუმცა, აგებულებიდან გამომდინარე, შესაძლებელია მთლიანობა შეინარჩუნოს მრავალჯერადი სქესობრივი აქტის შემთხვევაში. დეფლორაციას ძირითადად თან ახლავს მცირე სისხლდენა (არა ყოველთვის)ბ დეფლორაცია არსებობს სრული და არასრული (ნაწილობრივი). არასრული დეფლორაციის მიზეზი შეიძლება იყოს უხეში გინეკოლოგიური დათვალიერება, სასქესო ორგანოების ტრამვა, ანანიზმი, ღრმა პეტტინგი, გაუფრთხილებელი ვესტიბულარული კოიტუსი და ა.შ.

დილდო – მამაკაცის ასოს ხელოვნური შემცვლელების საერთო სახელწოდება (ფალოიმიტატორი, ვიბრატორი და ა.შ.)

დიპოლდიზმი – ფლაგელაციის ერთ-ერთი ფორმა, რაც ვლინდება მოწაფის წვალებასა და ცემაში სექსუალური სიამოვნების მიღების მიზნით. ტერმინის წარმოშობა უკავშირდება ვინმე დიპოლდს, რომელიც შინამასწავლებლად მუშაობისას იმდენად სასტიკად სცემდა აღსაზრდელს სექსუალური სიამოვნების მისაღებად, რომ სიკვდილამდე მიიყვანა ბავშვი. სინონიმი – აღმზრდელობითი სადიზმი.

დიმორფიზმი – ერთი და იმავე მოვლენის ორი ხარისხობრივად განსგვავებული ფორმით გამოვლენად სქესობრივი დიმორფიზმი წარმოადგენს განსხვავებებს, რაც განპირობებულია სხვადასხვა სქესის (ქალი და მამაკაცი) მიკუთვნებულობით.

დისმორფოფობია
[ბერძნ. dys მოშლა, დარღვევა + morphe ფორმა + phobos შიში, სიძულვილი] – რეალურ ან წარმოსახვით ფიზიკურ ნაკლთან დაკავშირებული აკვიატებული ნევროტული შიში. ძირითადად თავს იჩენს გარდატეხის ასაკში. 80% შემთხვევაში ემთხვევა სქესობრივი მომწიფების პერიოდს. ხშირად, მოზარდი ამჩნევს ¨ნაკლს¨ სახეზე – მაგ. დიდი ცხვირი (სირანო დე ბერჟერაკის კომპლექსი); გამოწეული ყურები; ზედმეტი სიგამხდრე ან სიმსუქნე… ბიჭები განსაკუთრებით მძაფრად განიცდიან სასქესო ორგანოს ზომას და ხშირად, ერიდებიან ისეთ საზოგადოებრივ ადგილებს, სადაც გახდაა საჭირო (მაგ. აბანო, საუნა…). გოგონებს აღნიშნული სინდრომი ძირითადად აქსელერაციის ფონზე უვითარდებათ (სიმაღლეში ზრდა, დიდი მკერდი და ა.შ.)

დისჰარმონია სექსუალური [ბერძნ. dys მოშლა, დარღვევა + harmonia თანაბგერადობა, (გადატ.) რისამე რამესთან შეუწყობლობა, შეუთანხმებლობა] – სქესობრივ პარტნიორთა შორის ინტიმური ურთიერთობის შეუთანხმებლობა, შეუწყობლობა.

დისგენიტალიზმი
[ბერძნ. dys მოშლა, დარღვევა + ლათ. genital is დაბადებასთან დაკავშირებული] – სასქესო ორგანოების განვითარების დარღვევა, რომლის დროსაც სასქესო ორგანოები არის ძალიან მცირე ან პირიქით, დიდი ზომის. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ ზომებთან დაკავშირებით ნორმისა და პათოლოგიის ცნება ხშირად ფარდობითია. დისგენიტალიზმი შეიძლება ეხებოდეს სასქესო ორგანოების ცალკეულ ნაწილებსაც, თუმცა სექსუალური ურთიერთობებისას მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სასქესო ორგანოების, ვულვის, საშვილოსნოს, საშვილოსნოს ყელის მდებარეობის, ფორმისა და ზომის ცვლილებები.

დისპარეუნია [ბერძნ. dys მოშლა, დარღვევა + pareunos ვინმესთან ერთად ერთ საწოლში მწოლიარე] – ქალებში სექსუალური დარღვევების ზოგადი სახელწოდება. წარმოადგენს წყვილთა სექსუალური დისფუნქციის ერთ-ერთ ფორმას. მჟღავნდება სექსუალური კონტაქტის მიმართ ინტერესის არ ქონაში, კონტაქტის დროს არასასიამოვნო შეგძრძნებებში. დისპარეუნიას ხელს უწყობს პარტნიორის მიმართ უნდობლობა, უსიყვარულობა, სხვადასხვა ნევროტული და სომატური დაავადებები. მნიშვნელოვან როლს თამაშობს დაფეხმძიმების ან ვენერიული სნეულებებით დაავადების შიში, პარტნიორთა შეუთავსებლობა, სქესობრივი აქტისათვის შეუფერებელი გარემო და ა.შ.

დისგამია, იხ. დისფუნქცია სექსუალური

დონ-ჟუანიზმი (დაკავშირებულია სასიყვარულო თავგადასავლების ლიტერატურული გმირის დონ-ჟუანის სახელთან) – მამაკაცური პრომისკუიტეტი, როცა სექსუალური თავგადასავლების მიზანს წარმოადგენს იმ ერთადერთი ქალის მოძებნა, რომელიც ფსიქოლოგიურადაც და ფიზიკურადაც დააკმაყოფილებს მას. თუმცა, ყოველი ახალი შეხვედრა იმედგაცრუებით, გულგრილობით და ხანდახან პარტნიორისადმი ზიზღის გრძნობითაც მთავრდება. დონ-ჟუანთა უმეტესობა ქალის მიმართ ყოველგვარ ინტერესს კარგავს იმ მომენტში, როცა ქალი წყვეტს წინააღმდეგობას. ვინაიდან ეს მამაკაცები საკუთარი ილუზიების მსხვერპლნი არიან, ვერასოდეს შეხვდებიან ¨ნამდვილ ქალს¨.

 

ევნუქოიდიზმი [ბერძ.eunuchos – საჭურისი+ eidos (idos) – მსგავსი] – ენდოკრინული დაავადება, რომელიც ხასიათდება სასქესო ჯირკვლების ფუნქციების დაქვეითებით, სასქესო ორგანოების განუვითარებელობით, ჩონჩხის დისპროპორციით და ჭარბწონიანობით. დაავადების საფუძველს წარმოადგენს ჰიპოგონადიზმი, რაც განპირობებულია კვერცხების თანდაყოლილი(პირველადი) ან შეძენილი პათოლოგიით, ანდა მეორადი, ინდუცირებული, ტვინის ცენტრალური ჰიპოთალამო-ჰიპოფიზური სტრუქტურების მხრიდან, არასაკმარისი გონოდოტროპული სტიმულაციით. კლინიკური სურათი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ასაკში დაიწყო დაავადება. ლიბიდო ხშირად სრულიად არ არსებობს ან სუსტადაა გამოხატული. ევნუხოიდიზმის სინდრომიანი მამაკაცი გამოირჩევა სიმაღლით და არაპროპორციული აღნაგობით (გრძელი კიდურები, შედარებით მოკლე ტანი), სუსტად განვითარებული მუსკულატურით, ქალური ტიპის კანქვეშა ცხიმოვანი უჯრედების დაგროვებით, სუსტად გამოხატული მეორადი სქესობრივი ნიშნებით. ევნუხოიდიზმის სინდრომიანი ქალი ასევე გამოირჩევა სიმაღლითა და არაპროპორციული აღნაგობით, ჭარბი ცხიმოვანი დაგროვებებით თეძოებზე, მუცელზე და მკერდზე, განუვითარებელი შინაგანი და ინფანტილური გარეგნული სასქესო ორგანოებით, მენსტრუალური ციკლის დარღვევით, უნაყოფობით.

ეროტოგრაფომანია (ბერძ. eros – სიყვარული, სურვილი, ვნება,   grapho- ვწერ, გამოვსახავ + მანია), ფსიქიურად ავადმყოფი ადამიანის მიერ სასიყვარულო წერილების შეუჩერებელი შედგენა.

ეროტი (ბერძ. eros – სიყვარული, სურვილი, ვნება; სინონიმი – ეროსი), ძველბერძნულ მითოლოგიაში სიყვარულის ღმერთი, ერთ-ერთი ოთხთაგანი კოსმოგონიური საწყისებიდან, თაოსთან, გეესთან, ტარტართან ერთად. ლიფოგრაფის მიხედვით (V საუკუნე ჩვ.წ.აღ-მდე) აკუსილაუ, ეროტი, ეფირი და მეტიდა (აზრი) – ერიბასა და ღამის შვილები, რომლებიც წარმოიშვნენ ქაოსიდან. მწერალ არმენიდესთან ეროტი მოიაზრება, როგორც უძველესი ღვთაება, რომელიც შექმნა აფროდიტამ.
მას აგრეთვე ეძახოდნენ პირველშობილს, ბრწყინვალე მოვლენას. ეროტი – არის მამაცი მსროლელი, ფრთიანი, მრავლისშემძლე, ეფირის ცის, ზღვის, მიწის, მიცვალებულთა სამეფოს და ტარტარის მბრძანებელი. ფერეკიდეს მიხედვით (VI საუკუნე ჩვ.წ.აღ-მდე), სამყაროს შექმნისას თვითონ ზევსი იქცა ეროტად. ასე, რომ ეროტი მოიაზრება სამყაროს ყოვლისშემძლე ძალად. საბერძნეთის ერთ-ერთი უძველესი პოეტი ჰესიოდე პოემა “თეოგონიაში” წერს, რომ ეროტი მიეკუთვნება ღმერთების უძველეს თაობას, რადგან ის დაიბადა პირველადი ქაოსისგან (უსასრულო და ცარიელი სამყაროს სივრცისაგან) მიწასთან და ცასთან ერთად. არისტოფანეს პიესაში “ჩიტები” ნათქვამია, რომ ერებისა (უკუნის) და ღამის ქორწინების შედეგად გაჩნდა სამყაროს კვერცხი, რომლისაგანაც მოგვევლინა ეროტი და ნაერთისგან შექმნა მიწა, ცა, ოკეანე, ღმერთები და ადამიანები. ეროტი აღიქმებოდა სამყაროს ყოვლისშემძლე ძალად, რომელიც განასახიერებდა ბუნებაში სტიქიურ და შემოქმედებით საწყისს. შედარებით გვიანდელ ნაწარმოებებში, ეროტს უწოდებენ აფროდიტეს, სიყვარულის ღმერთის, და არესის, ომის ღმერთის, შვილს. ის “ოქროსფრთიანი” და “ოქროსკულულებიანია”, ხელში უჭირავს ისრებით სავსე აბგა, თავის ბრწყინვალე ოქროს ფრთებით დაფრინავს მიწისა და ზღვის თავზე, ის არის სწრაფი და მსუბუქი, როგორც ნიავის ქროლვა, მის ოქროს ისრებს ადამიანებისთვის მოაქვს არა მარტო სიხარული და ბედნიერება, არამედ სიყვარულის ტანჯვა, წამება და სიკვდილიც კი. სიყვარულში მოტყუებულები ეროტს ადანაშაულებენ იმაში, რომ მან მათი გულები შხამიანი ისრებით განგმირა. დანარჩენები ადიდებდნენ მას, რადგან ის ალამაზებს ადამიანურ ცხოვრებას მშვენიერი გრძნობების ყვავილებით.
ზოგჯერ ეროტს განიხილავენ, როგორც გაზაფხულის ღმერთს: მას მიაწერდნენ ბატონობას გარესამყაროზე და ადამიანებისა და ღმერთების ზნეობრივ სამყაროზე. ეროტის ყოვლისშემძლეობის წინაშე უძლურნი არიან ადამიანები, ღმერთები, ზევსიც კი არ არის დაცული მისი ოქროს ისრისაგან. ეროტი ითვლებოდა არა მარტო ქალისა და მამაკაცის სიყვარულის განსახიერებად, არამედ ასევე სიყვარულისა და მეგობრობის ღმერთად, რომელიც აერთებდა ბიჭებსა და მამაკაცებს. ამიტომ მას განსაკუთრებით პატივს სცემდნენ გიმნაზიებში, მის ქანდაკებას დგამდნენ ჰერმესისა და ჰერაკლეს გამოსახულებების გვერდით. ბერძნული ლეგენდების თანახმად, ეროტის მეუღლე გახდა მშვენიერი გოგონა ფსიქეა (ბერძ. ***** – სული, სამშვინველი, ცნობიერება). საბერძნეთში ეროტის კულტი არსებობდა უხსოვარი დროიდან. ბეოთიაში თაყვანს სცემდნენ მარმარილოს დაუმუშავებელ ლოდს, რომელსაც ეროტის განსახიერებად და უდიდეს სიწმინდედ თვლიდნენ. აქ არსებულ ეროტის ტაძარში ხუთ წელიწადში ერთხელ მისი საპატივცემულო დღესასწაული იმართებოდა – ეროტიდიები. სპარტანელები ბრძოლის წინ მსხვერპლს სწირავდნენ ეროტს. სახვით ხელოვნებაში ეროტი გაჩნდა მხოლოდ V საუკუნეში ჩვ.წ.აღ-მდე. მას ჯერ ბავშვის სახით გამოსახავდნენ, ფრთების გარეშე, ყვავილით, ლირით და გვირგვინით. მოგვიანებით გაუჩნდა ფრთები, მშვილდი და ისრები. ჩვ.წ.აღ-მდე VI საუკუნიდან ის გამოისახება ბიჭის სახით, რომელსაც ზოგჯერ ხელში ჩირაღდანი უჭირავს. ელინიზმის ეპოქაში ეს არის ცელქი, ეშმაკი, კაპრიზული, ხოლო ზოგჯერ გულბოროტი ბავშვი. ამავე პერიოდში ჩამოყალიბდა წარმოდგენა ბევრი ეროტის არსებობის შესახებ. ამ “ღმერთუნების” გამოსახულებებს ვხვდებით კედლის მხატვრობაზე, მონეტებზე და რელიეფებზე. კლასიკური პოეზიის ტრადიცია ეროტს ზევსის შვილად, ირიდასა და ზეფირას ნაყოფად, აფროდიტასა და არესის შვილად წარმოადგენს, ასე რომ, ის თანდათანობით ღებულობს “ოქროსკულულებიანი”, “ოქროსთმიანი”, “ქარისებური” ღმერთის სახეს და წინ უძღვის მსუბუქი, დახვეწილი, კაპრიზული, ელინისტური პოეზიის ეროტისაკენ თანდათანობით გადასვლას.

ემპათია
(ბერძ. en – ში, შიგნით + pathos – ტანჯვა, ავადმყოფობა), სხვა ადამიანის ფსიქოლოგიური მდგომარეობის გაგების და თანაგრძნობის განცდა. ძალზედ მნიშვნელოვანია ქორწინებაში და განსაკუთრებით ინტიმურ ურთიერთობებში, რომლებიც მოითხოვენ პარტნიორების განწყობილებების განსაკუთრებულ შესაბამისობას. გრძნობდე პარტნიორს, პირველ რიგში ნიშნავს გესმოდეს მისი ქცევის მოტივები, ეს კი შეუძლია მხოლოდ სულიერად მდიდარ, კულტურულ ადამიანს. შეგეძლოს გრძნობდე, გესმოდეს დახმარების თხოვნა და უპასუხო მას, კეთილად ხედავდე სხვა ადამიანებს – ეს არის არამარტო ეთიკური კულტურის მაჩვენებელი, არამედ შინაგანი სულიერი მუშაობის შედეგიც.

ექსჰიბიციონიზმი (ლათ.exhibeo – გამოფენა), სქესობრივი დაკმაყოფილების მიღწევა, საწინააღმდეგო ან საკუთარი სქესის წარმომადგენლების წინაშე სასქესო ორგანოების დემონსტრირების გზით, სქესობრივი სიახლოვის სიტუაციის გარეშე. როგორც წესი, გვხვდება მამაკაცებში. თუმცა, ზოგიერთი ავტორი აღნიშნავს, რომ ზოგიერთი ქალს, მაგალითად, პროფესიული სტრიპტიზიორებს ან მათ, ვისაც აქვთ მიდრეკილება სხეულის სხვადასხვა ნაწილის (ხშირად მკერდი, თეძოები) გაშიშვლებისადმი, აქვთ გარკვეული მიდრეკილება ექსჰიბიციონიზმისადმი. მამაკაცი-ექსჰიბიციონისტების უმრავლესობისათვის მთავარია ქალის შეშინება, ამიტომ ისინი ესწრაფვიან მათი შეშინებას, მოულოდნელად ჩნდებიან საფარავიდან, ფანჯარაში ან სახლის სადარბაზოში. ლაბადის ან პალტოს გაშლით, დემონსტრირებას უკეთებენ ერეგირებულ სასქესო ასოს, რაც მათ ძალიან აღაგზნებს და ზოგჯერ ფსიქიკურ ორგაზმამდე მიდის. ხშირად, ამ ჩვენებას თან ახლავს მასტურბაცია, ზოგჯერ ექსჰიბიციონიზმის შემთხვევებს ადგილი აქვს საზოგადოებრივ ტრანსპორტში, ზოგჯერ გაშიშვლება ხდება ბავშვების წინაშე. პირებს, რომლებთანაც ექსჰიბიციონიზმი შერწყმულია სადიზმის ელემენტებთან, ყველაზე მეტად ხიბლავთ ქალის შიშისა და სირცხვილის განცდა, ხოლო მაზოხისტური ტენდენციების არსებობისას აღმგზნებად გვევლინება საკუთარი დამცირების, სირცხვილის ან დასჯის შიშის განცდა. (ასეთ ნაირსახეობებს მიაკუთვნებიან კანდაულეზიზმი, ეროტოგრაფომანია).
აგრეთვე გამოყოფენ ვერბალურ (სიტყვიერ) ექსჰიბიციონიზმს, როდესაც მამაკაცი სიამოვნებას ღებულობს ქალისთვის ყურში ინტიმური დეტალებისა და გულახდილი უხამსობების ჩურჩულისაგან ან მათი მოსმენისაგან. ხშირად ეს ხდება ტელეფონის საშუალებით, როდესაც მამაკაცი რეკავს უცნობ ქალთან და საუბარში ეხება თემებს, რომლებიც მას აღაგზნებს და ამასთან ერთად მასტურბირებს ეაკულაციამდე და ორგაზმამდე. სიტყვიერი ექსჰიბიციონიზმი შეიძლება ერწყმოდეს საკუთარი სქესობრივი ორგანოების გაშიშვლებას სხვა ადამიანების წინაშე. ექსჰიბიციონიზმის ელემენტები, როგორც ასაკობრივი ნორმა, შეიძლება აღმოვაჩინოთ 7 წლამდე ბავშვების 5%-ში და 7-11 წლამდე ბავშვების 1%-ზე ნაკლებში. ბავშვებში სასქესო ორგანოების დემონსტრაცია მოკლებულია სექსუალურ შეფერილობას, თუმცა აღგზნებადობის ზღურბლის შემცირებისას და ფსიქოსექსუალური განვითარების ვადების დარღვევისას, რაც ხშირად არის ნერვულ-ფსიქიკური დაავადებების შედეგი, გენიტალიების დემონსტრაციას ზოგჯერ თან ახლავს სექსუალური აღგზნებაც, ხოლო შემდეგ ორგაზმიც. ასეთ ბავშვებს გაშიშვლებისას სასიამოვნო განცდები შეიძლება განუმტკიცდეთ იმპრინტინგის მექანიზმით, რაც შემდგომში ყალიბდება ექსჰიბიციონისტურ მიდრეკილებად. ექსჰიბიციონიზმის პროფილაქტიკა ისეთივეა, როგორიც ფსიქოსექსუალური ორიენტაციის სხვა დარღვევების დროს. მკურნალობა ძირითადად ფსიქოთერაპიულია.